BRUSSEL, ALGEMEEN RIJKSARCHIEF, Lalaing 2, charter 52

BRUSSEL, ALGEMEEN RIJKSARCHIEF, Lalaing 2, charter 52

9 oktober 1478

Voor de baljuw en 5 leenmannen van het grafelijk van de Oudburg wordt Maria van der Pale, weduwe van Colaert Pappal, vervoogd, onterfd van een leen. Het betreft 800 roeden land in Dringen, genaamd Gampelare, en gehouden van het voornoemde leenhof. Gillis Jakelot wordt ingeërfd. Maria had het leen tevoren uit noodzaak aan Gillis verkocht voor 16 ponden groten Vlaams. Op de terechtzitting wordt het noodzakelijke grafelijk overdrachtsoctrooi voorgelegd. Maria stemt ook als voogd van haar oudste zoon, de naaste erfgenaam van het leen, met de overdracht in. Na de inerving doet Elizabeth Govaerts, weduwe van Lieven van der Pale afstand van het bijlevingsrecht dat ze op het leen had.

Wij, Lievin de Zac, in desen tijden bailliu ende wettelic maendre mijns gheduchts heeren shertoghen van Oostriike, van Bourgoingnen, sgraven van Vlaendren, ec., van zijnder cassellerie van der Ouderbuerch, Willem van der / Camere, Omaer Claissone, Ghiselbrecht Vriend, Joos Pollet ende Joos van den Putte, mannen van leene mijns voors. gheduchts heeren van zijnen casteele te Ghend, doen te wetene allen den ghonen die desen jeghewoordeghen / chartre zullen zien of hooren lesen, dat up den dach van hedent quam ende compareerde voor ons in persoone, joncvrauwe Marie van der Pale, wedewe van wijlen was Colaert Pappal. Dewelke metgaders Pieter Maroye haeren / bistaende voocht haer ghegheven te wette mids dat haer in dese zake voochts behoufde, ons zeide ende te kennen gaf hoe dat onlancx leden, zoe bii gherechten noode also zoe affermeerde ende omme huer te behelpene / metten hueren, wel ende deuchdelic vercocht hadde ende heeft Gillis Jaquelot een leen also dat ghestaen ende gheleghen es binnen der prochie van Dronghene, in Dasselt, gheheeten den Gampelare, ghehouden / van mijnen voors. gheduchten heere van zijnen voors. casteele te Ghend, groot wesende acht hondert roeden lands, lettel min of meer, mersch zijnde, hem streckende metten noordzijde ende oosthende an tland van / Jan van der Stoct, metter zuudzijde an tland toebehoorende de religieusen van den cloostre van Dronghene gheheeten de Bijle, ende metten westhende an een leen ghehouden van Jan van Loo toebehoorende den / voors. Gillis Jakelot, ende dit omme de somme van zestien ponden groten Vlaemscher munten eenswechdraghens, die de voornomden joncvrauwe Marie te diere cause tonser presencie kende van den voornomden Gillis / ghehadt ende ontfaen hebbende in goeden ghereeden ende ghetelden ghelde, hem daerof quijcte sceldende ende haer houdende van dien al ghenouch ende te vullen ghedaen nu ende teeweghen / daghen. Zeide ende gaf ons voort te kennene de zelve joncvrauwe Marie, hoe dat ter cause van der vercoopinghe van den zelven leene met zijnen toebehoorten te haren versoucke metten bailliu ende tween / ervachtighen mannen van desen hove ghedaen ende vuldaen ghezijn hadden drie zondaechs kercgheboden van veertienachten te veertienachten ter prochikerken daer ende alsoot behoorde zonder / ghecalengiert te wesene van yemende. Ende omme huer van den zelven leene tontuutene ende te ontervene wel ende wettelic, alsoot behoort, scoopers behouf of tghoens behouf die hij daertoe nommen / zoude, zo hadde zoe onlancx vercreghen ottroy van mijnen heeren van den rade in Vlaendren, mids dat men de leenen niet vercoopen noch belasten en mach zonder tconsent ende octroy van den / heere. Van den welken lettren van octroye tinhouden hiernaer volght van woorde te woorde. "De raedsliede mijns heeren shertoghen van Oostrijke, van Bourgoingnen, van Brabant, van Limborch, van Luxemborch / ende van Gheldre, grave van Vlaendren, van Artois, van Bourgoingnen, van Henegauwe, van Hollant, van Zeelland, van Namen ende van Zuytphen, ende van mer vrauwen zijner ghezelnede, hertoghinne / ende graefnede van den landen voorscreven, gheordonneert in Vlaendren, onsen wel gheminden den bailliu van der Ouderbuerch te Ghend of zijnen stedehoudere, saluut. Joncvrauwe Marie van der Pale, / wedewe van wijlen Colaert Papal, heeft ons te kennen ghegheven hoe dat omme zekere zaken huer daertoe purrende ende beter ghedaen dan ghelaten ende uut noode, zoe onlancx vercocht heeft / Gillis Jakelot een leen, ligghende in de prochie van Dronghene, ghehouden van onsen voors. heere van zijnen casteele te Ghend, groot zijnde tselve leen acht hondert roeden lands, lettel min of meer, mersch / zijnde, omme de somme van zestien ponden groten Vlaemscher munte. Van welken leene de voors. vercooperigghe niet goedelicx onterft zoude moghen wesen, noch de voors. coopere daerin gheerft, mids zekere / statuten daerup ghemaect bij wijlen van goeden ghedinckenesse mijn heere de grave Lodewijc van Vlaendren lest verscheeden, wiens ziele God ghedincke, oyt zindert zijnen overlijdene deuchdelic / onderhouden tot hiertoe, twelke statut onsen voors. heere onlancx vernieut heeft, het en zij dat van zijnen weghe de coopere ende vercoopeghe hierof consent ende octroy hebben van ons of van zijnen lieden in de / camere van der rekeninghe te Mechelen, ghelijc dat blijken mach bij zijnen openen lettren van der date van den lesten daghe van sporcle int jaer een ende tsestich. Omme twelke consent te vercrighene de voors. / vercooperigghe ons ghesuppliert heeft. Waeromme wij daertoe gheneghen, anghesien de zaken voors., U ombieden ende bevelen van ons voors. heeren weghe, daertoe committerende bij desen onsen lettren / updats nood zij, dat ghij met U nemende van den mannen van leene van den voors. casteele in zulken ghetale als er betaemt ende het van noode zij, ontuut ende onterft van den voors. leene der voors. / vercooperigghe ende daerin, behouden ons voors. heeren recht ende elcx anders, erft wel ende wettelic den voors. coopere oft den ghoonen die hij daertoe nomen zal, naer de costume ende usaigen van den / voors. casteele, bi also emmere dat de voors. coopere of deghoone die daerin gheerft bliven zal in confiscacien ende verbuerten van goede niet vryer en zij dan de voors. vercooperigghe. Van welken dinghen / te doene wij U gheven vulle macht ende moghenthede, ombieden van ons voors. heeren weghe den voornomden mannen van leene ende allen andren wient angaen mach, dat zij te U dit doende nerenstelic / verstaen ende obedieren. Ghegheven te Ghend onder den zeghel van der camere van den rade in Vlaendren den achtsten dach van octobre int jaer duust vierhondert acht ende tseventich. Aldus / gheteekent bi mijnen heeren van den rade gheordonneert in Vlaendren. Y. Vaernewijc." Versouckende ende begheerende mids dien huer van den zelven hueren leene te ontuutene ende te / ontervene, daerin zoe ooc als vooght ende tgouvernement hebbende van hueren oudsten hoire consenteerde, ende voort al te doene dat zoe als vercoopperigghe sculdich ende ghehouden / was te doene naer de costume shofs. Mids welken ic bailliu ten versoucke ende begheerte van der zelver joncvrauwe Marie, maende terstont de mannen wat zoe daertoe sculdich / was ende behoorde te doene. Ende wij mannen daerup ghemaent zijnde ende ghehoort hebbende de kennesse, versouc ende hendelike de begheerte van der voors. joncvrauwe Marie ende / ooc trapport ende certifficacie ons ghedaen bij den bailliu ende tween ervachtichghen mannen onsen huusghenooten van den kercgheboden die ghedaen ende vuldaen ghezijn hebben van den / voornomden leene ende dat commen was uutter kerken onghecalengiert van yemende, wijsden naer tversouc ende begheerte van partien dat de voornomden joncvrauwe Marie als vercooperigghe / haer van den zelven haeren leene, twelke zoe affermeerde vercocht hebbende bij gherechten noode ende omme huer te behelpene metten hueren also voors. es, wel ontuutten, onterfven ende / ontgoeden mochte, ende dat met halme ende met ghifte bringhen in den handen van my bailliu als in sheeren handen, ende daerof werpinghe doen omme ten proffijte van den / voors. coopre of den ghoonen die hij daertoe nommen zoude. Al twelke zoe terstont also dede, ende vulquam met hande ende met monde also daertoe diende ende behoorde. Ende / dat ghedaen, ic bailliu bij wijsdomme van den mannen als boven, erfde, goedde ende verghifte terstont int zelve leen met al zijnen toebehoorten wel ende wettelike, den voornomden Gillis / Jakelot als coopre, daer ooc present ende voor ooghen zijnde, met allen den vonnessen, noodbekenninghen, consente ende andre solempniteiden die daertoe behoorden ghedaen te zijne, / naer de rechten, wetten, costumen ende usaigen van den voors. casteele te Ghend ende zo ende in zulkerwijs als dat ter maninghe van my bailliu, wij mannen zeiden ende verclaersden / dat de voornomden joncvrauwe Marie als vercooperigghe haer van den zelven hueren leene met al zijnen toebehoorten zo wel ende zo wettelic ontuut, onterft ende ontgoedt hadde met / werpinghen, updraghinghen, noodbekenninghen ende anderssins, dat zoe daerof sculdich was ende behoorde ghehouden ende ghereekent te zijne de vremste ende dat ic bailliu den / voornomden Gillis Jakelot als coopre daerin zo wel ende zo wettelic ghegoedt, gheerft ende verghift hadde, met hande, met monde, met sleppe ende met alle andre solempnitheden van / wettelicheden ende met allen den maninghen ende vonnessen die daertoe dienden ende behoorden ghedaen ende onderhouden te zijne naer de costume shofs, ende dat hij met / upgherechten vingheren bij eede ten feaulteytscepe ende anderssins zo vele ghedaen hadde, dat hij voortan sculdich was ende behoorde ghehouden ende ghereekent te zijne als ervachtich / van den zelven leene omme dat bij hem, zijnen hoirs ende naercommers te hebbene, houdene ende ghebruuckene in leene ende in manscepe van mijnen voors. gheduchten heere, van zijnen vors. / casteele te Ghend, eewelic ende ervelic gheduerende, als zijn vry propre ghecocht ende gheconquesterde goed, behouden emmer altijts mijns voors. gheduchts heeren recht ende elcx / anders. Ende al dit aldus ghedaen ende overleden wesende, omme noch meerder versekertheden ende bewaernessen van den zelven Gillis als coopre, so quam ende compareerde / insghelicx voor ons bailliu endennen bovenghenomt, joncvrauwe Lijsbette Govaerts weduwe van wijlen was Lievin van der Pale huer selfs wijf zijnde ende joncvrauwe moedere / van der voornomden joncvrauwe Marie vercooperigghe. De welke bij haren vryen dancke ende liberalen wille tonser presencie wettelic afzwoer ende te buuten ghijnc alzulc recht van bilevinghen / als zoe nemmermeer teeneghen daghen zoude moghen hebben, halen of verreeken an tvoornomden vercochte leen met zijnen toebehoorten, maer die gheheelic ende al afgaende zonder haer / nemmermeer te diere cause te behelpene met eenich recht van costumen van den lande noch andre in preiudicien noch achterdeele van den ervachteghen van den voornomden leene. In / kennessen der waerheden, zo hebben wij bailliu ende mannen bovenghenomt desen jeghewoordeghen chartere gheseghelt elc onser met zijnen propren zeghele uuthanghende. Dit was / ghedaen den neghensten dach van octobre int jaer duust vierhondert acht ende tseventich.

BRUSSEL, ALGEMEEN RIJKSARCHIEF, Lalaing 2, charter 53.

9 oktober 1478

Voor de baljuw en 4 leenmannen van het leenhof van Jan van Loo van zijn heerlijkheid in de Halewijnakker in Drongen, wordt Maria van der Pale, weduwe van Colaart Pappal, vervoogd, onterfd van een leen gehouden van het voornoemde leenhof. Het betreft 600 roeden land in Drongen. Gillis Jakelot wordt ingeërfd en legt manschap af. Elizabeth Godevaerts, weduwe van Lieven van der Pale, moeder van Maria van der Pale, doet afstand van haar bijlevingsrecht op het leen. Maria had het leen tevoren uit noodzaak aan Gillis Jakelot verkocht voor 11 ponden groten Vlaams. Maria van der Pale betoonde als voogd van de dichtste erfgenaam eveneens haar instemming.

Wij, Jan Cockuut, in desen tijden bailliu ende wettelic maendre van eerbaren ende wijsen Jan van Loo filius Maercx, van zijnen hove ende heerlichede ligghende in de prochie van Dronghene / in Halewijnackere, Ghiselbrecht Vriend, Jan Vriend, Jan van der Donct, Joos van der Donct, mannen van den vornomden hove ende heerlichede, doen te wetene allen den ghonen die desen / jeghenwordeghen chaertre zullen zien of hooren lesen, dat up den dach van heden quam ende compareirde voor ons in persone joncvrauwe Marie van der Pale filia Lievins, wedewe van wilen was / Colaert Pappal. De welke metgaders hueren bistaenden voochd haer ghegheven te wette mids dat haer in dese zake voochds behoufde, ons zeide ende te kennen gaf hoe dat onlancx leden / zoe bij gherechten noode also zoe affirmeirde solempnelic bij eede ende omme haer te behelpene metten hueren ende omme huer leeftocht also ons dit bleken es, wel ende duechdelic vercocht hadde / ende heeft Gillis Jakelot een leen, also dat ghestaen ende gheleghen es binnen der prochie van Dronghene in Dasselt gheheeten den Gampelare, ghehouden van Jan van Loo filius Maerc vors. / van ziinen hove ende heerlichede ligghende in Halewijnackere in de vors. prochie van Dronghene, groot wesende zes hondert roeden lands, lettel min of meer, meersch zijnde, hem streckende metten / oosthende an een leen toebehoorende den vors. Gillis Jakelot, coopere, metter zuutzijde an de erve toebehoorende den chaertruesen buten Ghend ghenaemt den Wijnckele, metten westhende an de / Asselstrate, ende an de noordwestzijde an de erve ooc toebehoorende den vors. Gillis Jakelot. Ende dat omme de somme van alleven ponden groten Vlaemscher munte eenswechdraghens die de / vornomden joncvrauwe Marie te diere cause tonser presencie kende van den vornomden Gillis ghehadt ende ontfaen hebbende in goeden ghereeden ende ghetelden ghelde, hem daerof quite sceldende / ende haer houdende van dien al ghenouch ende te vullen ghedaen nu ende teeweghen daghen. Zeide ende gaf ons voort te kennene de zelve joncvrauwe Marie hoe dat ter cause van den / vercoopinghe van den zelven leene met ziinen toebehoorten te haren versoucke metten bailliu ende twee ervachtighe mannen van desen hove ghedaen ende vuldaen ghezijn hadde drie / zondaechs kercgheboden van veertiennachten te veertiennachten ter prochiekerken daer ende alsoot behoorde zonder ghecalengiert te wesene van yemende, versouckende ende begheerende midsdien / huer van den zelven hueren leene te ontuutene ende te ontervene wel ende wettelic alsoot behoorde scoopers behouf of sghoens behouf die hij daertoe nomen zoude, ende voort al te doene / dat zoe als vercoperigghe sculdich ende ghehouden was te doene naer de costume shofs, daerin zoe ooc als vooghd ende tgouvernement hebbende van hueren oudsten hoire consenteirde. / Mids welken ic bailliu ten versoucke ende begheerte van der zelver joncvrauwe Marie maende terstont de mannen wat zoe daertoe sculdich was ende behoorde te doene. Ende wij / mannen daerup ghemaent zijnde ende ghehoort hebbende de kennesse, versouc, hendelicke begheerte van den vors. joncvrauwe ende ooc trapport ende certificacie ons ghedaen bij den bailliu / ende twee erfachteghe mannen onsen huusghenooten van den kercgheboden die ghedaen ende vuldaen ghezijn hebben van den vornomden leene ten fijne dat elc dit weten zoude omme te commene / ter naerhede ende dat commen was uuter kerken onghecalengiert van yemende, wijsden naer tversouc ende begheerte van partien dat de vornomden joncvrauwe Marie als vercoperigghe / haer van den zelven haeren leene, twelke zoe affirmeirde bij hueren eede alsoot behoorde, vercocht hebbende bij gherechten noode ende omme huer te behelpene metten hueren also vors. / es, wel ontuuten, onterven ende ontgoeden mochte, ende dat met halme ende met ghifte brijnghen in den handen van mi bailliu als in sheeren handen, ende daerof werpinghe doen / omme ende ten proffijte van den vors. coopere of den ghonen die hij daertoe nomen zoude. Al twelke zoe terstont also dede ende vulquam met hande ende met monde also daertoe diende / ende behoorde. Ende dat ghedaen, ic bailliu, bii wiisdomme van den mannen als boven, erfde, goedde ende verghifte terstont int zelve leen met al zijnen toebehoorten wel ende wettelic den / vornomden Gillis Jakelot als coopere, daer ooc present ende voor ooghen zijnde, met allen de solempnitheden van wettelicheden die daertoe behoorden ghedaen te zijne naer de rechten, wetten, costumen / ende usagen van den vors. hove ende heerlichede in Halewijnackere. Ende zo ende in zulkerwijs als dat ter maninghe van mi bailliu, wij mannen zeiden ende verclaersden dat de vornomden / joncvrauwe Marie als vercooperigghe haer van den zelven hueren leene met al zijnen toebehoorten zo wel ende zo wettelic ontuut, onterft ende ontgoedt hadde met werpinghe, / updraghinghe, noodbekenninghe, consente ende anderssins, dat zoe daerof sculdich was ende behoorde ghehouden ende gherekent te zijne de vremste, ende dat ic bailliu den / vornomden Gillis Jakelot als coopere daerin zo wel ende zo wettelic ghegoedt, gheerft ende verghift hadde met hand, met monde, met sleppen ende alle andere solempnitheden van / wettelicheden ende met allen den maninghen ende vonnessen die daertoe dienden ende behoorden ghedaen ende onderhouden te zijne, naer de costume shofs, ende dat hij met upgherechten / vijngheren bij eede ten foyaulteitscepe ende andersins zo vele ghedaen hadde dat hij voortan sculdich was ende behoort ghehouden ende gherekent te zijne als erfachtich van den zelven / leene omme dat bij hem, zijne hoirs ende naercommers te houdene ende ghebrukene in leene ende in manscepe van den vors. Jan van Loo van zijnen vors. hove ende heerlichede in / Halewijnackere eeuwelic ende ervelic gheduerende als zijn vry propre ghecocht ende gheconquesteirt goed. Ende al dit aldus ghedaen ende overleden wesende, omme noch meerder / versekerthede ende bewaernesse van den zelven Gillis als coopere, so quam ende compareerde insghelijcx voor ons bailliu ende mannen bovenghenomt joncvrauwe Lijsbette / Godevaerts, wedewe van wilen was Lievin van der Pale huer selfs wijf zijnde ende joncvrauwe moedere van der vornomden joncvrauwe Marie vercooperigghe. De welke bij haeren vryen dancke ende / liberalen wille tonser presencie wettelic afzwoer solempnelic ende te buten ghijnc alzulc recht van bilevinghen als zoe nemmermeer teeneghen daghen zoude moghen hebben, / halen of verreeken an tvornomde vercochte leen met zijnen toebehoorten, maer die gheheelic ende al afgaende zonder haer nemmermeer te diere cause te behelpene met eenich / recht van costumen van lande noch andere in preiudicien noch achterdeele van den ervachtighen van den vornomden leene. In kennessen der waerheden, zo hebben wij bailliu ende / mannen bovenghenomt, ten versoucke van partien, desen jeghewordeghen chaertre gheseghelt elc onser met zijnen propren zeghele uuthanghende. Dit was ghedaen / den neghensten dach van octobre int jaer duust vierhondert achte ende tseventich.

BRUSSEL, ALGEMEEN RIJKSARCHIEF, Lalaing 1463

29 december 1453

Voor de baljuw en 6 leenmannen van het leenhof van Boelare wordt Jan van Bourgogne, bisschop van Kamerijk, ingeërfd in een nieuw gecreëerd leen. Het betreft een jaarlijkse erfelijke rente van 60 overlentschenbare Rijnse gulden gevestigd op de heerlijkheid Outer, zelf een leen van Boelare. De rente was tevoren door Percheval van Barbeuchon aan Jan van Bourgogne verkocht. Dit alles gebeurt met instemming van de heer van Boelare en de amman van Brussel aan wie de heer van Boelare daartoe eerde verleend had ().

Wij, Adriaen van der Schueren, bailliu van den lande van Boelaer ende wittelic () maendere der mannen van leene joncher Pieters van Reingersvliete, heere van den lande van Boelaer, beer van Vlaenderen, heere van Schendelbeke / ende van den Poele, van sinen huyse ende hove van Boelaer ten tijde dat dese navolghende saken waren gedaen, Wouter van den Heetvelde, Bertholomeeux de Stekere, Jan van der Schueren, Adriaen van der Schueren, Jan van Ruysschueren / ende Jan Rutsemeels, mannen van leene des voirs. joncheere Pieters sijns voirs. hoofs van Boelaer ten selven tijde, doen te wetene ende maken kenlic allen den ghenen die dese jegewoirdege lettren sullen sien ofte hoeren lesen, / dat opten dach van heden voir ons comen is in propren persoene, Percheval van Barbeuchon geheiten van Soire, heere van Outere, kennende ende lyende openbairlic hoe dat hij wale ende wittelic in title van witteliken vercoepe, / om eene seker somme van penningen hem wel vernueght ende volbetaelt, vercocht hadde den eerwerdigen vader in Gode heren Janne van Bourgoengnen, bisschop van Camerijck, greve van Cambresijs dair jegewoirdich staende, eene erfrente / van tzestich overlentschenbare Rinsschen gulden munten der vier koervorsteren bii den Rijn goet ende gerecht van goude ende gewichte voir datum des briefs geslagen ende gemunt, van nu voortaen alle jaere vallende ende verschinende / te kersmisse, dairaf den yersten termijn sijn sal te kersmisse nzistcomende ende alsoe voirt van jaire te jaire in der statwissel van Bruessel der voirs. heren Jznne van Bourgoengen, sinen erven ende nzcomelingen of sake van hem hebbende, / op cost, last ende aventuere des voirs. Perchevals van Barbenchon ende sijnre erven ende nacomelingen te leveren ende te betalen, met vorwaerden oft dat sake ware des niet geschien en moet dat die voirs. Percheval heere van / Outere, oft sijn erven ende nacomelingen in toecomende tijden in eenigen gebreke waren van der voirs. erfrenten ten termijne voirscreven in al oft in deel den voirgenomden heren Janne van Bourgoengen oft sinen erven ende nacomelingen oft sake / van hem hebbende of hueren sekeren bode bringer deser lettren ofte der copien dairaf besegelt met eenen segel autentijck, te geldene ende te betalene gelijc voirscreven is, ende zij of huere voirs. bode dat voir den bailliu ende mannen des / voirs. hoofs van Boelaer wittelic gheheisch hadden, soe wilt die voirs. Percheval ende heeft hem daertoe verbonden ende sijn consent gegeven dat die voirs. heren Jan van Bourgoengen of sijn erven ende nacommers of sake van / hem hebbende of huere voirs. bode bringer des briefs of copie daeraf autentijck, selen moegen vertheeren of doen vertheeren wair dat hen best sal gelieven elxs daighs voirtaen van dat hij of zij in gebreke sijn sal of selen / ende niet vergouden, op elken der voirs. Rinssche guldenen tweelif penninge parisise Vleemsscher munten zes weken lanc duerende ende niet langere. Ende oft die voirs. heren Jan van Bourgoengen oft sijn erven binnen den voirs. / zes weken niet betailt en wordden dat dan die selve heren Jan of sijn erven ende nacomelingen of sake van hem hebbende huere hande selen moegen slaen aen die goede ende heerlicheiden van Outere met allen toebehoirten / gelijc ende also verre die van den voirs. joncheren Pieteren here van Boelaer te leene gehouden sijn, om die alsoe te houden ende dairane te verhalen ende te verreycken die voirs. erfrente, alle theere ende wittelike costen dairop / gelopen, na recht, wet, zede, costume ende usaige van den hove van Boelaer voirscreven. Welken cost ende theere die voirs. Percheval bekent heeft voir hem ende sijn erven, bij alsoe dat hij oft zij ghebreckelic waeren van betalingen der / voirs. erfrenten van tzestich overlenssche Rinssche guldenen tsiaers dat dan die voirs. Percheval ende sijn erven den voirgenomden heren Janne van Bourgoengen ende sinen erven ende nacomelingen of sake van hem hebbende of sinen oft / hueren sekeren bede voirscreven sculdich sijn selen, ende heeft hen die geloift in den name als voere wittelic ende wale te geldene ende te betalene ende in den voirs. wissel te leveren metter voirs. principaelre schont sonder mindernisse / of afslage der selver principaelre erfrenten behoudeliken dien dat die voirs. heren Jan van Bourgoengen of sine erven noch oick huere voirs. bode binnen zes weken na elken termijn die vallen sal op hem ende sijn goede van Outere / voirscreven cost noch theere en selen moegen doen of heysschen. Ende wairt dat sake dat die voirs. Percheval here van Outere of siin erven in eenigen gebreke waeren van betalene van der voirs. erfrenten ende van der theeren / voirscreven in wat manieren dat ware ende dairaf den voirgenomden heren Janne van Bourgoengen of sinen erven niet volschiet en ware also voirscreven is ende zij of huere sekerbode daerenboven in costen ende schaden quamen int vervolgen / van huerer voirs. erfrenten, wairt in gheesteliken oft weerliken gedingen oft dairbuten in wat manieren dat dat geviele om huere voirs. schont te gecrigene, alle dien cost, theere ende schade bekende die voirgenomden / percheval voir hem, sijn erven ende nacomelingen, dat hij ende zij hen die sculdich waeren, ende heift hen die geloift in den name als voere volcomelic ende wale te geldene ende te betalene met ende gelijc der principaelre / erfrenten voirscreven. Ende al dit gedaen bij consente, oirlove ende willekuere jonchere Pieters van Reingersvliete voirgenomd ende bij oirlove ende consente heren Jans van Edingen here van Kestergate, amman van Bruessel, die/welke den voirs. jonchere Pieteren van der heerlicheit wegen eerde dairtoe verleent heeft. Ende om de redenen dat die voirs. Percheval here van Outere hem begeerde te behulpene in den voirs. saken met sijnen / voirs. leene van Outere met sijnen toebehoirten gehouden van den voirs. hove van Boelaer, soe maende die voirs. bailliu den voirgenomden mannen van den rechte wat die voirs. Percheval daertoe sculdich was te doene / na de costume ende usagie van den voirs. hove van Boelaer. Welke mannen wel beraden, wijsden met eenen goeden wetteliken vonnisse dat Percheval here van Outere voirscreven, sijn voirs. dorp, goede ende heerlicheiden / van Outere met allen hueren toebehoirten den bailliu wittelic in handen opdragen soude als in sheeren handen, ende dat in vormen van wittigen sekere ende fijne in deser manieren wairt alsoe dat die voirs. erfrente / niet al volbetailt en ware telken paymentdage voirscreven zes weken dairna onbegrepen ende die voirs. theere overleden ware, dat dan die besittere van desen voirs. erfrenten soude moegen hant slaen aen alle / die voirs. leengoede van Outere met hueren toebehoirten ende dairaen verhalen ende verreycken die voirs. erfrente van tzestich overlenssche Rinssche guldenen tsiaers, mitgaders alle theere ende wittelike costen / dairop geloepen, na die costume ende usagie van den voirs. hove. Bij den welken die voirs. here Jan van Bourgoengen wel ende wittelic totter voirs. erfrenten comen is ende dairinne verghift ende verleent om die / voirs. erfrente voirtaen te houdene in leene van den voirs. jonchere Pieteren van sijnen huyse ende hove van Boelaer voirgenomd, ende heefter af gedaen mansscap ende feauteetscap ende al dat hij dairtoe sculdich was te / doene na die costume ende usagie van den hove der mannen voirgenomd. Altoes behouden sheeren recht, naerlinx recht ende yegelijx recht die te dage ende te tijde coemt. Ende om dat alle dese voirs. saken waren gedaen / wel ende wittelic bij ons bailliu ende mannen bovenghenomd ende ten eynde dat al dat voirscreven is sal sijn ende bliven welgehouden over goet, vast, gestade ende vzn weerden, nu ende tot eeuweliken dagen, soe hebben wij / bailliu ende manne bovengenoemt ter ernstiger beden ende versoucke van partien in beiden zijden, dese jegewoirdige lettren gesegelt met onsen segelen uuthangende, den negen ende twintichsten dach / van decembre int jair ons Heeren duysent vierhondert drie ende vijftich na costumen shoofs van Camerijck.

BRUSSEL, ALGEMEEN RIJKSARCHIEF, Lalaing 2, charter 52

9 oktober 1478

BRUSSEL, ALGEMEEN RIJKSARCHIEF, Lalaing 2, charter 53.

9 oktober 1478

BRUSSEL, ALGEMEEN RIJKSARCHIEF, Lalaing Charter 8

22 juli 1368

Voor baljuw en leenmannen van het Leenhof van Melle - deel uitmakend van het Land van Rode - wordt Filips Utendale onterfd van een leen, zijnde het goed Te Conijncsdonc in Gentbrugge, gehouden van het leenhof van Melle. Simon Sersanders wordt ingeërfd. Het leen was door Filips aan Simon verkocht. Op het leen rust een lijfrente van 1 pond groten tornoois per jaar ten voordele van Simon van den Pitte en zijn dochter Margareta, non. Wanneer één van deze laatstgenoemde personen sterft, zal de andere de volledige lijfrente opstrijken.

Wij, Lievin de Vos, bailliu ende wettelic maenre van den mannen miere vrouwen van Bar int Land van Roden ende dat daer toebehoort, ten tiden dat dese dinghen waren ghedaen, Ghiselbrecht de Grutere, Ghi/selbrecht de Grutere Ghiselbrechts zone, Pieter de Rike, Sanders van Lede, Jan van Bussebeke de Ionghe, Zegher de Maech, Hughe Goetals of van den Hove, Jan van Conijncsdonc, Meeus van Ganssberghe, Justaes van Olsene, Jan Oste, / Jacop Peynaerd, Ghiselbrecht van Massemijnsteene, Joos van Hiedeghem ende Mechiel de Pachtenere, manne miere vrouwen van Bar vors., int Landvan Roden, van den tenimente van Melle, ten zelven tiden, maken cont ende kenlic / allen den ghenen die desen tsaertre zullen zien of horen lesen dat vore ons cam, in propren persoonen, Philips Utendale de oude die men heet Uteconijncsdonc. Dewelke kende ende verlide dat hi hadde vercocht wel ende redeleke / Symoene Sersanders een leengoed metter stede, ligghende in de prochie van Ghendbrugghe ende daeromtrent, dat men heet tGoed te Conijncsdonc, omtrent viere ende dertich bunre groot, lettel min of meer, ende emmer also / groot alst es ende ghelijc dat hem strect, met allen den husinghen, boomen ende cateylen derup staende, metten watren, grachten, bossche, laten, renten ende rechten der toebehorende, ende met al dien dattere toebehoort ende / sculdich es toe te behoorne, dwelke men houdt in leene van miere vrouwen van Bar vorseid. Welc vorseide leen ende goed met al dattere toebehoort also vorseid es, Symoen Sersanders vornomt heeft ghecocht ende ghecre/ghen omme eene zekere somme van pennijnghen. Dewelke Philips vors. kende dat se hem Symoen Sersanders vornomt wel betaelt heeft ende al vergolden in goeden ghereeden ende wel ghetelden pennijnghen, ende / scaltere af quite Symoene Sersanders vornomt ende alle de ghene dienre quitanche af toebehoren mach te hebbene teeweliken daghen. Ende mids dat Philips Utendale vors. svorseids leens ende goeds, metter / stede ende alsoot ghestaen ende gheleghen es, begherde te dervene ende hem deraf tontervene, tonthutene ende tontgoedene, ende Symoen Sersanders, coopere vornomt, der inne begherde gheerft te sine ende ghe/goedt alse in siin vry leen ende wettelic coopgoed, so maende ic balliu vorseid de manne vornomt of sij kenden dit vors. leen met al dattere toebehoort wel ende wetteleke gheboden ende al vulboden wesende, / so dat menre wet af doen mochte. Wij manne vornomt bespraken ons ende wijsden dat wij kenden dit vors. leen met al dattere toebehoort wel ende wetteleke gheboden ende al vulboden wesende met drien wet/teleken sondaechs kercgheboden, also men se sculdich was te doene ende ter stede daer men se sculdich was te doene. Dewelke niemene en calengierde no en wederseide, tvorseide leen het en cam vry ende zuver ten alme ende / onghecalengiert. Doe maende ic bailliu vors. de manne vornomt naer de begherte van partien, coopere ende vercoopere in beeden ziden, wat menre toe voort sculdich ware te doene metten rechte. Wij manne vornomt be/spraken ons ende wijsden dat Philips Utendale vorseid tvorseids leen ende goed, met al dattere toebehoort, updraghen soude den bailliu in handen alse in tsheeren handen, gaens ute ende werpens ende hem deraf onterven / ende ontgoeden van al dat hiere ane hadde, scoopers bouf ofte sgheens bouf die der ghiften deraf werdich ware te hebbene, ende dat de bailliu vors. dan wetteleke den coopere vornomt, of die der ghiften deraf wer/dich ware, wetteleke ghifte deraf gheven soude, hem dertoe doen ende derinne erven alse in siin vry leen ende propre goed, naer costume ende usage. Ende ghelijc dat de manne vors. wijsden, so drouch uppe Philips / Utendale vors. den bailliu vornomt in handen alse in heeren handen, tvorseide leen ende goed, met al dattere toebehoort, met alme, hande ende met monde, ghijncs ute ende waerps ende wassere wetteleke af onterft, ontleent / ende ontgoedt van al den rechte dat hiere ane hadde of hebben mochte, ende kende dat hiere gheen recht ane en behilt. Ende doe gaf de bailliu vors., hem vernoucht kennende van al sinen rechte van beeden den partien / coopere ende vercoopere vors., Symoene Sersanders coopere vornomt de wetteleke ghifte van den vors. leene ende goede, met al dattere toebehoort, metten alme, dedene dertoe ende erfdene derinne wel ende wette/leke alse in siin vry leen ende wettelic ghecochte goed, omme hem, sinen hoore ende nacommeren dat te houdene in eenen vullen leene van miere vrouwen van Bar vors., van haren hove ende nacommeren, ende vrylic ende / paysivelic te besittene eeweleke ende emmermeer, te alzulken rechte ende te alzulken dienste ende laste alsere toebehoort ende het ghehouden es tote hare, al in kennessen van ons mannen vornomt naer wet, costume / ende usage van den Lande van Roden vors. Behouden altoos Symoene van den Pitte ende joncfrauwen Mergrieten siere dochter, nonne tSente Claren bi Ghend, up tvorseide leen ende goed een pond groote tornoyse tsiaers dat / siere up hebben tharer beeder liven ende sgheens live geheel die lancst leven sal van hem beeden ende niet langhere. Ende alse alle dese vorseide dijnghen ende elke sonderlinghe aldus wetteleke ghedaen waren, maende ic / bailliu vorseid de manne vornomt of sij alle so wel ende so wetteleke ghedaen waren ende al vuldaen, dat sij sculdich siin stede te houdene ende van werden te sine ende te blivene. Wij manne vornomt bespraken ons, / kenden ende wijsden dat alle de vorseide dinghen ende elke sonderlinghe bi hare so wel, so wettelic ende al wettelic ghedaen waren ende al vuldaen, also men se sculdich was te doene ende ter stede daer men se sculdich was te / doene, met allen den wetteleken maninghen ende vonnessen diere toebehoren ende met al dien dattere toebehoorde ghedaen te sine, naer wet, costume ende usage van den Lande van Roden vors., dat sij sculdich zin stede te / houdene ende van werden te sine ende te blivene. Ende omme dat wij balliu ende manne bovenghenomt kennen alle dese vorseide dinghen ende sij moeten siin ende bliven goed, vast, zeker, ghestade ende wel ghehouden, / hebben wij desen tsaertre bezeghelt elc van onslieden sonderlinghe met sinen zeghele huuthanghende. In orconscepen ende kennessen der wareden. Dit was ghedaen int jaer ons Heeren doe men screef dusentich drie / hondert achte ende tsestich in sente marien madalenendaghe.

BRUSSEL, ALGEMEEN RIJKSARCHIEF, Lalaing 1501/1

26 mei 1396

Voor de baljuw en zes leenmannen van het leenhof van Straten in Sint-Andries, worden Rogier Hauweel en zijn echtgenote Margriete, deze laatste voorzien van een voogd, onterfd van een leengoed van 47 gemeten land in Sint-Andries, gehouden van Straten. Rogier had het leen tevoren uit financiële noodzaak verkocht aan Willem van Messem. Margriete doet afstand van haar bijlevingsrechten. Koper Willem van MEssem laat het leen splitsen in twee gelijke lenen van elk 23 1/2 gemeten. Zijn zoon Jan wordt in het eerste, zijn andere zoon Rogier in het tweede leen ingeërfd. Willem van Messem en zijn echtgenote Margriete behouden evenwel het vruchtgebruik op beide lenen, en dit zolang beiden of één van hen leeft.

Ic, Wouter filius Jans Lauwereins, bailliu ende wetteliic maenre van den mannen van leene mer Jans van Ghistele, here van Dudsele ende van Straten, van sinen hove te Straten, Roeland van Straten, Woutre Maerteel, Christeloot de Vlamijnc, Andries Bertoen, Jan filius Lauwerens / Bets ende Roegeer van Eeken, ervachtighe mannen van leene mer Jans van Ghistele, here van Dudsele ende van Straten, van sinen vors. hove te Straten te desen sticke hiernaer volghende, doen te weitene alle denghuenen die desen chartre sullen sien jof horen lesen, dat camen / voor ons bailliu ende mannen voornoomt, in vullen hove wel ende wettelike ghemaect in behouveliker steden, Roegeer Hauweel ende joncvrauwe Margriete sijn wettelike wijf midsgaders Janne Ghiselinne filius Jans joncvrauwe Margriete leeke bistaende vooght, haer wettelike te / wetten ghegheven ten vors. sticke bi wille ende consente ende ottroye van Roegeer Hauwele joncvrauwe Margriete wettelike man ende kerkelike vooght, ende mids dat soe begherde te voochde ghedaen te sine ten vors. sticke. Togheden ons daer te wetten ende seiden dat Roegeer / Hauweel houdende was een leengoed te leene ende in manscepen van mijn here mer Janne van Ghistele, here van Dudsele ende van Straten, van sinen vors. hove te Straten, groot wesende zevene ende vertich ghemete lands leengoeds, lichtelike min of meer, streckende / zuut ende noort licghende binden ambochte van Straten ende binder prochie van Sinte Andries, noort van der kerken, noort over de Ypreleet, tusschen mijns heren sabs van Sinte Andries moere of een zide, ende Willem Langheraerds moere of ander zide. tWelke vors. leengoed Roegeer / vors. kende ende verlyede wel ende loyaelike vercocht hebbende Willemme van Messeem, ende dat ment spliten soude in tween paertselen ende twee leenen deraf maken, elc vors. leengoed groot wesende drie ende twintich ghemete lands ende een alf, ende in de ene / splete up de oostzide, groot wesende drie ende twintich ghemete lands ende een alf, lichtelike min of meer, wettelike te ervene Janne van Messeem Willems suene van Messeem, ende in dander splete an de westzide, groot wesende drie ende twintich ghemete lands ende een / alf, lichtelike min of meer, wettelike te ervene Roegeere van Messeem filius Willems van Messeem. Ende aldaer zo stont present ende voor oghen Willem van Messeem als coper vors., ende begherde dat men Janne van Messeem ende Roegeere van Messeem sine vors. kinderen ende elker zon/derlinghe erven soude in de vors. spleten, emmer behoudende Willemme van Messeem als copre ende joncvrauwe Margriete sinen wive al de bladinghen, noten ende proffiten van desen vors. leengoede ghespleten in tween leenen, ende diere lanxst leift de bladinghen, noten ende proffiten / al gheheel. Ende naer begherte van partien omme al wettelike hiermede voort te ghane, so maende Woutre onse voornomde bailliu ons vors. mannen van den rechte. Ende wii, vors. mannen, wijsden dat men ons kenlijc maken soude de kercgheboden van desen vors. leengoede. Ende al/daer zo waren van ons mannen vors. de drie sondaeghs kercgheboden wel ende wettelike ghekent ghedaen, dat zij ghedaen waren ter stede daer zij behoorden ghedaen te sine, sondaeghs in de kerke van viertienachten te viertienachten, also men kercgheboden van leengoede sculdich ende ghe/costumeirt es te doene, ende onghecalengierd van yemene. De welke kercgheboden partien an beden ziden an hem droughen. Voord maende onse vornoomde bailliu ons vors. mannen van den rechte. Ende wij, vors. mannen, wijsden dat men Roegeer Hauwele, joncvrauwe Margriete sinen wetteliken / wive ende Jan Ghiselinne filius Jans joncvrauwe Margriete leeke bistaende vooght, haer te wetten ghegheven ten vors. sticke, ghevrach doen soude hoe ende in zo wat manieren dat zij te buten gaen wilden van den vors. leengoede, zo bi noden zo bi hoire. Ende aldaer zo was hemleden ghevrach ghedaen / van onsen voornomden bailliu. Ende zij verandworden bi noden, omme beiters wille ende omme haerghere te scuwene, ten welken dat zij haren eed daden. Ende mids haren eede ende andere goede informatie die wij, vors. mannen, daerof hadden, zo was hemleden hare noot wettelike / ghekent van ons mannen vors. Voort maende onse voornoomde bailliu ons vors. mannen van den rechte. Ende wij, vors. mannen, wijsden dat Roegeer Hauweel, joncvrauwe Margriete sijn wettelike wijf, Jan Ghiselin filius Jans joncvrauwe Margriete leeke bistaende vooght ten vors. sticke dat vorsede () / leengoed up ende in handen draghen souden onsen vornoomden bailliu als in sheren handen, ende hemleden plocken ende halmen ende wechwerpen souden te Jans van Messeem ende Roegeers van Messeem te Willems kinder van Messeem bouf, in der manieren dat vors. es. Ende aldaer zo / vulquamen zij tgoede voorwijsde vonnesse van ons mannen vors. ende droughen dit vors. leengoed met al datter toebehoort up ende in handen onsen vornoomden bailliu als in sheren handen, plockedens, halmedens, woorpens hemleden wech, wel ende wettelike, naer costume ende / usage van den hove. Voord maende onse voornoomde bailliu ons vors. mannen van den rechte. Ende wij, vors. mannen, wiisden dat men joncvrauwe Margriete Roegeers Hauweels wetteliken wive hare hant up soude doen heffen ende zweren ten helighen bi haerre kersteliker trauwen ende / wyf waerheide, nemmermeer recht te heesschene noch te kalengierne an dit vors. leengoed van dowaryen noch van bilevinghen, in dit hof noch in gheen ander hof, ter leker wet noch ter clergie wet, omme dese noot noch omme ghene ander noot die haer toecommen mochte of ghescien, / in wat state of habite dat soe ware. Ende aldaer zo hief joncvrauwe Margriete vors. hare hant up ende zwoer ten helighen bi hare kersteliker trauwe ende wyf waerheide al den selven eed onghewisselt ende onghekeerd dat tgoede voorwijsde vonnesse inhadde van ons mannen / vors., haers dancx, haers willen ombedwonghen van yemene ende bi consente ende ottroye van Roegeer Hauwele haren wetteliken man ende kerkeliken vooght. Voord maende onse voornoomde bailliu ons mannen van den rechte. Ende wij, vors. mannen, wijsden dat Roegeer / Hauweel, joncvrauwe Margriete sijn wettelike wyf ende Jan Ghiselin filius Jans joncvrauwe Margriete leeke bistaende vooght ten vors. sticke, zo wel ende zo wettelike ontervet waren ende ontervet syn van desen vors. leengoede ende van al datter toebehoort, ende zo vele daertoe ghedaen / hebben met hande, met monde, met halmene ende met plockene, dat sire nemmermeer recht an hebben noch sculdich syn te hebbene met enighen rechte. Voort maende onse voornomde bailliu ons vors. mannen van den rechte. Ende wij, vors. mannen, wysden dat onse vor/noomde bailliu dit vors. leengoed spliten soude ende twee leenen derof maken. Ende aldaer zo vulquam onse vornomde bailliu onse goede voorwijsde vonnesse ende spleet dit vors. leengoed in tween paerdseelen ende maecter of twee leenen, elc leengoed / groot wesende drie ende twintich ghemete lands ende een alf. Voort maende onse voornoomde bailliu ons vors. mannen van den rechte. Ende wij vors. mannen wijsden dat dit vors. leengoed zo wel ende zo wettelike ghespleten ware ende ghespleten es in tween / paerdseelen ende twee leengoeden derof ghemaect, dat sculdich es stede te houdene ende van werden te sine, ende dat hi in de vors. spleten ende in elke splete sonderlinghe wel erven mochte ende sculdich ware te ervene Janne van Messeem ende Roegeere van Messeem, / Willems kindere van Messem tscopers, emmer behoudende Willemme van Messeem ende joncvrauwe Mayen sinen wive de bladinghe, noten ende proffiten van den vors. leengoeden ende van elker splete zonderlinghe, ende diere lanxst leift de bladinghe, noten ende prof/fiten al gheheel. Ende naer alle desen goeden voorwijsden vonnessen ende conditien bovenghenoomt, zo drouch ic bailliu vors. de spleten van desen vors. leengoede met al datter toebehoort up ende in handen Janne van Messeem ende Roegeere van Messeem, Willeme kindere () / van Messeem tscopers, elke splete groot wesende drie ende twintich ghemete lands ende een alf, ende ervede Janne van Messeem in de splete up de oostzide ende Roegere van Messeem in de splete up de westzide ende elken in de vors. splete zonderlinghe, wel ende wettelike, / naer costume ende usage van den hove, emmer behoudende Willemme van Messeem ende joncvrauwe Maeyen sinen wive de bladinghe, noten ende proffiten in der manieren dat vors. es. Voord maende onse voornoomde bailliu ons vors. mannen van den rechte. Ende wij, vors. mannen, / wysden dat Jan van Messeem ende Roegeer van Messeem, Willems kindere van Messeem tscopers, zo wel ende zo wettelike ghervet waren ende ghervet sijn in de spleten van desen vors. leengoede ende elc in sine splete zonderlinghe, dat zij sculdich sijn te sine ende te blivene / hare vry eghinne wettelike leengoede, te houdene te leene ende in manscepen, te trauwen ende te waerheiden, met alsulken rechte, dienste, laste, costume ende usage als tprincipale leengoed te voren stont, emmer behoudende Willemme van Messeem ende joncvrauwe Mayen / sinen wive, de bladinghe, noten ende proffiten in der manieren dat vors. es. Ende aldaer ter steden, zo was Roegeer Hauweel, joncvrauwe Margriete sijn wettelike wyf, de heere, bailliu ende mannen vernought ende wel betaelt van al haren ghelde ende rechte datter anhanghen / of cleven mochte toten daghe van heiden, ende scolden Willem van Messeem den copere vors. quite, ende voort alle deghuene diere cause toehadden of hebben mochten met enighen rechte. Ende omme dat alle dese vors. dinghen waren ghedaen, wel ende wettelike, ende / te wetten vulcommen, bi maninghen van onsen voornoomden bailliu ende wetteliken vonnessen van ons mannen vors., met alle den rechten, maninghen, vonnessen ende saken diere toebehorden ghedaen te sine ende niet min, naer rechte, wetten, costume ende usage van den hove, / so hebbe wii, bailliu ende mannen vors., in kennessen der waerheiden, desen chartre ghezeghelt elc onser met sinen propren zeghele huuthanghende. Dit was ghedaen int jaer ons Heren als men scrteef M CCC zesse ende neghentich, den zesse ende twintichsten dach / in meye.