Up den 6den dach van hoymaent in tjaer 1532, zo was Ghileyn Wouters, geboren van Varsenare, ter manynghe van den heere ende by vonnesse van scepenen van der stede van Brugghe, ghecondempneert gherecht te zyne metten viere an een stake ende alzoo ghebrocht te wordene van den live ter doot, daerof terstondt executie ghedaen was buten der Smedepoorte van deser stede up 't Galghestic, ende dit al ter causen dat zekere langhen tyt hy hem zelven overghegheven hadde den viant van der helle ende zydert ten diverschen stonden ende menichfuldich waerven by middele ende hulpe van den zelven viandt diversche zaken ghedaen die verboden ziin in verminderthede van Gode almachtich ende contrarie ziine gheboden ende van der heleghe kerke, ende by speciale dat hy verzocht ende gheconfesseert heeft dat een persoon van zynder secte by zulcke ongheoorloofde middelen eenen anderen persoon bringhen zoude van den live ter doot, de welcke anderen persoon daernaer ghestorven es, daerinne hy Ghileyn verblyt was, al niet lydelick zonder capitale punitie in exemple van anderen hemlieden van ghelycke te wachtene. Alzoo dezelve Ghileyn dit al by zynen vryen wille ende buten alle banden van ysere end pyne ghekent hadde. Actum als boven."

4. Bergues, 16 mei 1593 : Antheunis de Ghuesere

5. Gent, 23 december 1595 : Elisabeth Vlamincx

Omme dieswille dat ghy Elisabeth Vlamynx filia Joos, geboren van Ninove, huysvrauw van Ghysbrecht Ghuens, of zoo ghy anders genaemd ofte bygenaemd zyt, u vervoorderd hebt, vergetende God en zyne geboden, hem en uw geloof af te gaen en gemeenschap te maeken met den boozen vyand van der helle, by u genaemd Beelzebuth, aen den welken ghy u volontairelyk over dry zoo vier jaeren overgegeven hebt, en van hem terstond ontfaen een lykteeken onder uwe slinke axel, by uwe wete en gevoelen, hebbende den voorzeyden vyand ten zelven tyde geroepen op uw lichaem met eenige delectatie. Dat ghy u bovendien van den zelven vyand (ten minsten tweemael) lichaemelyk hebt laeten voeren bij nagte in den haezelaeren bosch tot Poelaere, en merkelyk de laetste reyze, eene maend of zes weken voor den ougst laetstleden, alwaer ghy soo voor alsnaer eten gedanst en in de looveren geryd hebt, u zevenste of achte, onder de welke waeren diversche vrouws persoonen, danof eenige als nu geëxecuteerd zyn met den viere, en zommige u bedrogen hebben, midsgaders uwen Beelzebuth en eenen anderen, die ghy presumeerde te zyn van gelyke soorte, beyde gekleed met witte wambaisen ende fransche tronkillekens, alwaer ghy gebragt hebt in uwen schoot eenen kouden hutsepot, te vooren by u gezoden t’uwen huyze; ja, dat erger is, hebt alsdan, vallende op uwe kniën, den zelven Belzebuth aenbeden, en by hem aen d’eene zyde getrokken zynde, hebt u van hem aldaer onbehoorelyk laeten handelen en gebruyken, van alle het welke, den Hove gebleken is, zoo by UI. Confessie binnen torture als andersints, omme genoegen, wesende alle ongodelyke, execrable ende detestable zaken van kwaede consequentie, ende meriterende corporele punitie, andere ter exempel: Daeromme, zoo is ’t dat het Hof, recht doende, u condemneerd op een schavot, op sinte Pharaïlde-plaets (te Gent), geëxecuteerd te worden aen eenen staek, metten viere, zoo dat er de dood naer volgd; verklaerende al uw goed, ’t zy leen, erfve ofte catheyl, waer dat gestaen of gelegen is, verbeurd ’s konings ons gedugtgen heere profyt, de misen van justitie daer af vooren gededuxeert.Geprononceerd den 23 December 1595 en geexëcuteerd ten zelven daeghe.

a waerheyt van voorder actien van sortelegie daermede zoe zoo vehementelic berucht was te bedecken ende verhoolen te houden. Dezenvolghende ende tgonne voorschreven al ghemerckt, schepenen ende keurheers der stede ende heerlichede van Hondschote, ter maenynghe van Joncker Ferdinand de Warigny, bailliu der zelver stede ende heerlichede, op al ghelet wyzen ende ordonneren het doode lichaem van voornoompde Lynken ghevoert te worden ter plaetse patibulaire ende aldaer begraven onder de galghe, voorts de potkens ende glaezekens met zalve, de brocke regael ende de twee messen boven vermelt, naer dat ze in sticken zullen ghebroken wezen, alle te zaemen int vier gheworpen ende ghebrandt, confisquerende alle heure goedynghen roerende ende onroerende waer de zelve ghestaen ende gheleghen zyn ten prouffite van den heere ofte den gonnen diet met rechte toebehoort. Aldus ghepronunchiert in open ghebannen vierschare den XXIXen sprocle XV^C IIIJ^XX zesthiene.

 

7. Bergues, 28 maart 1596, Joosyne Wecsteen

***

8. Bergues 30 maart 1596 : Maillaert van Ercke

***

9. Diksmuide, 24 juli 1596 : Thaene Shaezens

Heerlicke dinghedach gehouden ter vierschare by Jonker Franchoys van der Meeren, bailliu, up den XXXIIIJ july 1596. Denzelven heere heescher jeghens Thaene, weduwe H. de Haeze, ghevanghen van tooverie, verweerere. Den heescher metter adjonctie van Adriaen van Middelem, burchmeester van de commune, ecybeerende heesch by geschrifte, tendeerende by de fyne en de conclusien daarby genomen. De verweerere gheassisteert met Rycwaert Van Leke, procureur, kennende de fouten haer anghezeyt, badt om gratie ende gheen rechte, ende voorts dat heur lichaem zoude moghen naer heur overlyden ghecommiteert werden der h(e)ilighe aerde. De heeschers verzochten recht.

Omme dieswille dat ghy Thaene Shaecens, weduwe van Heyndric de Haeze, oud LXXVIIJ Jaeren, poortresse deser stede, gheboren van Caesekenskercke, u zelven zooverre vergheten hebt ende te buyten gheghaen zyt, als dat ghy over bet dan XV jaeren, by uwe vrye wille afghegaen hebbende God almachtich uwen Scepper ende Verlosser en ook u christen ghelove, belofte ghedaen hebt te dienen ende an te hanghen den duvele van der helle, ghesleghen vyant van al dat menschelick gheslachte, die hem vertooghende was in (de) ghedaente van een man int swarte gecleet, hem presenterende, in de verzekertheyt van de bovenschrevene uwe belofte, een zwart levende henneken dat ghy daer te vooren ter marct ghecocht had, die u ooc beloofde te doen hebben al tgonne ghy van hem zou begheeren. Ende naerdien ghy ten voren tyde van hem gheteekent zyt geweest, hebt u vervoordert metten zelven, jeghens nature ende alle redelickheyt, vleeschelick te converseeren. Welke belofte teekeninghe ende versaecinghe gheschiet is thuwen huuse daer ghy waert wonende in Caesekenskercke, hebbende dezelve belofte daernaer noch gheconfirmeert ende bevesticht doen hy u ter vele stonden veropenbaerde in de ghedaente van een swarten hondt. Ende hoewel dat ghy zulck een afgrysselicken compact ghemaect hebbende metten boozen, u wel behoordet daermede te vreden ghehouden te hebben zonder uwen evenmensch te hinderen ofte beschaedighen in zyn lichaem, vruchten, beesten, zuvele ende andere ghoederen, nochtans persisteerende van quaet in arghere, bezyden stellende Gods gheboden ende alle rechte, hebt u vervoordert diversche goede lieden te hinderen, beschadighen en verlies an te doene by middele van tooverie die ghy gheleert had van een vrauwe ghenaemt Maeyken, de weduwe Cornelis Vervaert, oudt xl jaeren, ghebruckende daertoe zeker pouderken ghelick bussecruyt, twelcke tuwer maeninghe u ghebrocht wiert by denzelven boozen, ghenaemt Maerten, dat ghy allemets zelve ende zomtyds by hem deit smyten in der weeden, wedding (sic) en daer betrent daer de beesten waeren loopende om dezelve alzoo te doen zwellen ende rampeneeren, ende onder andere de beesten van Jan Elyas, Adriaen van Middelem, burchmeester deser stede, Jan Warkin ende van meer andere ghoede lieden thuurlieden grooten verdriete, breeder by de informatie ende uwe confessie behelst. Ende dat meer es, hebt doudtste dochter van Jan Oudolf, ghenaemt Maeyken, langhe en vele tyts doen quellen, waervoor ghy hadt van (den) boozen een ghulden, niet zonder merkelicke suspicie dat ghy ooc langhen tyt groote ziecte en quellynghe anghedaen hebt den persoon van Jan Peper en zyn wyf in huurlieden lichaem, daervoor ghy hadt een ghulden, zoo ghy daer te vooren jeghens hem in questie zynde, vermeten en gedreight had te doene, ende hoewel dat ghy zoo langhen tyt in zulcke verdoemelicken staet levende, behoordet achterdincken ende leetschap gehadt te hebbene, nochtans daerinne persevereerende onder tpretext van godvruchtichheyt, en hebt niet laeten daeghelickx twoord Gods ende den goddelicken dienst te comen hooren ende alle vrydaeghe de XV bloetstortinghen Ons Heeren te lezen omme alzo tvolck te verabuseeren, niet zonder groote suspicie dat ghy de conste van tooverie voortgheleert hebt ende oock in diversche vergaderinghen gheweest met Lyne, twyf Jan De Keysere, Calle, twyf Robert d’Oosterlinck ende andere uwe complicen, alwaer ghylieden gheaccompagneert zyt gheweest met elk zyn lief van dhelle, doer alwelcke abdominable ende verschrickelicke faicten de fornicheyt ende gramscap Gods ontwyffelick verwect wort, wesende zaeken niet lydelick zonder straffe pugnitie te doene, zoo die wel meriteert.

Ghezien de calangie van den heere thuwen laste ghemaect, dinformatie, confrontatie ende uwe belydenisse zoowel in de pyne als buyten pyne ghedaen, scepenen recht doende ter maeninghe van (den) bailliu, huurlieden gherechte maenheere, wyzen en condemneeren u Thaene Shaecens alhier present ende voor ooghen, ghestelt te worden an eene staeke ende ten respecte van u ouderdom eerst verworcht te worden ende met den viere ghebrant (zo) datter u doot naervolghe, ende daernaer u lichaem ghehanghen buuten (der) stede an eene potencie in exemple van andere. Verclaerende voorts alle uwe goedinghen gheconfisqueert zooveele als confiscatie plaets heeft ende dit ten profyte van tgonne diet metten rechte bevonden zal wezen toe te behooren.

 

Omme dieswille dat ghy Marguerite, filia Vedast Marel, gebooren van Westberquin, oudt ontrent LXV jaeren, huusvrauwe van Bricx Meindal ende daer te vooren weduwe van Pieter de Grave, Joris Rogier ende Philips Barbari, U vervoordert hebt zedert XV ofte zesthien jaeren herrewaerts te verlaeten ende verloochenen God almachtich, uwen scheppere ende zalicmaeker, ende u over te gheven an den boozen vyandt van der helle, hem vertoghende ende presenterende an u in menschelicke ghedaente, ende die hem dede namen Cortsteert; an den welcken ghy ter meer tyden hebt ghedaen sacrificie, ende met wien ghy gheleet gheweest hebt in de vergaederinghen van diversche ander toveraers ende booze gheesten, aldaer homage ende reverentie ghedaen an den Prince der duvelen zitttende verheven op eenen blocq in menschelicke ghedaente; metten voornoompden booze gheeste Cortsteert ghedanst ende daernaer met hem ghecommittteert het detestable crim van sodomie ontfanghende zyn zaet, cout ghelyc als ys; ende voorts van hem ten twee stonden ontfanghen pouderken daermede ghy bestroeyt ende ghemalificieert hebt diversche personen; merkelic is gheschiet ontrent twee jaeren voor den brandt ende distructie dezer stede ende heerlichede, dat ghy ghehuwet zynde metten voornoompden Jooris Rogiers U vyndende belast met vyf kinderen tmeeste oude van ontrent zeven jaeren, ende noch broot noch gelt hebbende, zyt op zeker zondach ofte mesdach uuyt onverduldichheyt ghegaen wandelen mette voorzeyde uwe vyf kynderen naer de Brouckstraete, ende ghecommen zynde ontrent de plecke daer Andries de Zayer woont, heeft hem vertoocht den boozen gheest in de ghedaente van een jonck cnecht van ontrent XIIIJ jaeren ghecleet int bruyne (die ghy alsdan noch niet en kende), welcken gheleyt hebbende ghelt op den boort van de straete, is met een ghedruusch gheschoten deur de haeghe, op wien ghy gheroopen hebbende : "Knecht ghy hebt u ghelt hier laeten ligghen", heeft den zelven boozen gheest ghezeyt: "Jok pardoen, tis voor U"; tzelve ghelt hebt ghy opgheraept ende ghetelt datter was XXV grooten, daeronder een Brussche leeuwe van vyf stuvvers ende de reste oneffen ghelt, te weten stuuvers en zeskens min ende dierghelycke; ontrent drie weken daernaer ghecommen zynde ter Brouckstrate om uwen ghistkorf te haelen uuyten schepe ligghende in de vaert achter tHertken, is andermael aenghecommen den zelven boozen gheest ontrent de plaetse; daernaer als de vergaederynghe gheschiet is in de ghedaente alsvoren die u te kennen ghaf zynen naeme ende belaste u ’s avonts aldaer wederomme te commen met u brynghende een haentgen; twelc ghy hem toeghezeyt hebt te doenen, ende alzoo ghedaen ’s avonts ontrent den donckeren ende claeren daertoe bemaent wezende in uwen gheest ende wech bevonden zynde, dat ghy niet en weet in wat manieren of ghy ghedreghen waert ofte vloocht emmers u dochte dat uwe voeten roerden ende nochtans en ghenackten gheen eerde, ende heur vinde te zynde ontrent de platze van de vergaderynghe, de welcke gheschiedde op een sticxken by vorme van een driehouck beplant met bomen ende afgheloken op hem zelven, ligghende tusschen tHertgen ende het Cappelleken bezuuden de straete, heeft hem ghepresenteert voor den inghanc van den voornoompden driehouck den voornoompden boozen gheest Cortsteert, an wien ghy tvoornoompden haentgen ghegheven hebt ende hem alzoo sacrificie daermede ghedaen hebt, verloochende God almachtich ende renunchierende u deel hemelryck met belofte van hem by te blyven, midts dat hy reciprocquelic beloofde u by te staene ende in ghevende noot te baeten, zelve ghedaen heeft hy u metter handt ghebracht in de vergaederynghe, wiens handt u dachte te wezen ghelyc een ghewaepende handtschoe, aldaer ghy bevonden ende ghezien hebt diversche mans ende vrauwepersonen staende rondomme an een banck daerop dat lach een caut bruyn broot ghelyc als cruutkoucke, ende diversche sticken ghesneden, metgaders een houtten platteel met diversche brocken versch schaepenvleesch, voorts een houtten kanne met bier ende een houtthen croes, tbier was gheheel bruyn, int midden van den driehouck zadt op eenen blocq eenen meerderen dan alle dandere in de ghedaente van een groot ende straf man zonder hoet met banckende daerinne haer, an den welcken ghy ende alle dandere van de vergaderynghe int passeren telcken reverentie ende homage ghedaen hebt, legghende elc ulieden handt op zyn schouder; hebt aldaer gheluyt ghehoort ghelyc als van een doncker fluute; voorts drie keeren ghedanst hebbende metten voornompden Cortsteert, hebt een broucke vleesch ende een sne broots ghenomen, nemaer zo ghy zecht daerof niet gheprouft ende naemaels wech gheworpen, ende terstont daernaer by den voornoompden Cortsteert terzyts gheleet, heeft U vleeschelic bekendt; ende zyt voorts wech bevaeren ende thuus gherocht zoo ghy daer ghecommen waert; zekeren tyt daernaer heeft den voornoompden Cortsteert hem wederomme an u vertoocht onder d’ofven van u huus daer ghy als dan woondet in de vaete drevelende heeft u ghegheven zeven stuuvers te weten eenen Brusschen leeuwe … ende de reste in clueterynghe ende voorts noch wat bruyn pouder ghewonden in een graeu pampier, u belastende tzelve te ghebruucken in sduvels naeme op de gonne die u zoude begecken ofte hinder doen; ende te meer dats ghy nemen zoudt te meerder ende langher pyne zouden zy lyden die daermede bestroeyt zoude wezen; twelck pouder ghy zecht naemaels verlooren thebbene zonder daerof yet te ghebruucken; den zelven boozen gheest heeft u ten zelven tyden andermael belast tsavonts te commen ter vergaederynghe ende mede te brynghen een haentgen, twelcke ghy ghedaen hebt; ende tis gheschiet dies ghelyc als deerste reyze met reiteratie van verzaekynghe van God almachtich, belofte van den duvel by te blyven ende voorts met homage, dansynghe, bancqueterynghe ende vleeschelicke conversatie als daer vooren; naer den brant ende distructie van Hondschote, aldaer weder ghekeert ende ghewoont hebbende ontrent vier jaeren, is den boozen gheest wederomme u toeghecommen op zekeren tyt ontrent de drie uren naer noene op de weede wylen toebehorende Piter Vasseur, zoo ghy te weghe waert om te gaen naer de muelen, in de ghedaente van een man, nemaer wat meerder dan de voorgaende reyzen, die u ghevraecht heeft wat dat ghy met het pouder ghedaen hadt twelck hy tanderen tyden u hadde ghegheven; ende hem hebbende gheantwoort dattet verlooren was, heeft hy u ander pouder ghegheven ghewonden in een graeu pampier ghelyc als voorgaende, u belastende tzelve te oirboren op de gonnen die u zouden begecken; twelcke ghy ontfanghen hebt ende over u ghedreghen in een locxken ghesteken achter an uwe tassche; zekeren tyt daernaer zoo ghy noch tvoornoompden pouderken niet en hadt gheoorboort (te minders zoo ghy zecht) in zeker avont tusschen den donckeren ende den claeren gaende in de houtstal ende ghy alsdan woonde op de beke, zyt ghesteken gheweest op uwe borst met zulcke vehementie dat ghy achterwaerts omme zyt ghevloghen jeghens het houdt, dat uwe rugghe ende schouder gheheel blaue is gheworden ende wel een maent daerof te bedde gheleghen, zonder nochtans dat ghy yemant zaecht; dan heeft Jaequemyne Socx, die ten tyden woonde in het cuecken ten zelven huuze, u ghezeyt dat zoe hoorde eenen voix zeggende : Ghebruuct dat goet"; naermaels heeft tzelve pouderken ghebruuct, eerst op Mayken de weduwe van Laurens Carre ten huuze van Peter Janssuene heur stroyende tzelve met uwe handt over heur leden omdat zou u hardelic toesprack ende u hadde opgheteghen de betoverynghe van Mayken, de weduwe van Jan van den Bussche, uwe schoondochter zoodat zou metter daet terstont ghevoelt heeft groote ende onverdraghelicke pyne ghelyc oft met spellen ende naelden daerinne hadde ghesteken; daerof zou zidert te bedde gheleghen ende pyne wel heeft gheduert een maent ofte zes weken; daernaer hebt met tvoornoompde pouderken bestroeyt Jozynken de weduwe van Pieter van Tulle op zekeren tyt dat ghy met haer sprackt op de straete ontrent thuus van Jan Oste in ghelycke redenen dat zou u hadde beclapt mette betoverynghe van de zelve uwen schoondochter, naer zulcx dat zidert de voornoompde Jozyne gheweest heeft in continuele pyne ende noch is; ende voorts noch Colynken, dhuusvrauwe van Joris de Cas op zekeren tyt doen ghy heur geeft te tasten u been omm dieswille dat zou zeyde dat men daeranne niet en zach, dies hy dochte in u zelven ic zal wel maeken dat ghy ooc bevoelen zult wat pyne ick lyde, in der manieren dat op den voet voornoompden Colyncken ghevoelt heeft doperatie van de zelve maleficie over haer schouder ende leeden ghelyc als poinctueren van nettels, naelden ofte spellen, ende zidert altyts heur by ghebleven is; alles achtervolghende uwe opene confessie binnen ende buyten de pyne van torture verleden ende ten diversche tyden ghereitereert, ende ooc inghevolghe van de informatien ende confrontatien ten dien ghehouden ende ghedaen, niet zonder presumptie van veel ander maleficien by u noch meer ghecommitteert, wezende alle sticken ende delicten abominable ende horible ende apostisie, idolatrie, sacrilegie, blasphemie, adulterie, sodomie, sortelegie, maleficie ende alderhande gruwelicke delicten jeghens ende in versmaedenese van de goddelicke Majesteyt ende zyn helich ghelove, ende voorts in preiudicie van smenschen ghezontheit, leven ende welvaeren, ende by dien gheensins lydelic noch verdraeghelic zonder exemplaire punitie; dienolghende ghehoort den criminelen heesch ende calaengne van Joncheer Ferdinand de Warigny, bailliu, uuyter naeme van hooghe ende moghende heer Mer Joris van Hornes, Grave van Houckercke, Baenderheere van Hondschote etc, tenderende ten fyne van u ghecondempneert thebben by den scherprechter ghebracht te zyne an een staeke totten pulver met confiscatie van uwe goedynghen waer die ghestaen ende gheleghen zyn theeren prouffite. Schepenen ende kuerheeren der voorzeyde stede ende heerlichhede van Hondschote, op al ghelet ter manynghe als vooren, recht doende, hebben u Margueriete voornoompt ter cauze voorschreven ghecondempneert ende condempneren by dezen by den officier crimineel gheleet te zyne voor het stadthuus dezer stede ende aldaer van levende lyfve ter doot ghebrocht te zyne metten stroppe ende vier ende daernaer u doode lichaem ghevoert ende ghehanghen te zyne ter platze patibulaire; verclarende alle uwe goedynghen, tzy meuble oft immeuble, gheconfisqueert sheeren prouffite ofte daert met rechte toebehoort. Aldus ghepronunchiert in vierschare den XVJ^den ougst XV^C IIIJ^XX zesthiene.

 

11. Bergues 6 mei 1597: Cateline Coopman

***

12 Bergues, 6 augustus 1597 : Magdaleene de Haene

13. Voormezele, 22 augustus 1597 : Hendrik Buen

***

14. Bergues, 20 juni 1598 : Mayken van Haveskercke

15. Gent, Sint-Pieters 14 juli 1598 : Cornelia van Beverwijck

Omme dieswille dat ghy Cornelia van Beverwyck, fa. Reyniers, oud vyfenseventich jaeren, bygenaemd de baervoetsche Nele, wede. Van Antheunis de Muldere, gheboren binnen deser stede (Gent) u vervoordert hebt van over achtien jaeren ende beth, Godt van Hemelrycke te verlaeten; oversulex noyt sedert te biechte, noch ten heylighen Sacramente gheweest, maer hebt aengehanghen den vyand van der hellen, die ghy gheseyt hebt te wesen Sathan, ende tot dien effecte hebt hem voor pand gegeven een spelle (spelde), ’t welck ghedaen, hebt van den selven Sathan ontfaen een teecken op uw slynck been, latende hem u bekennen naer syne manier van doene, by claeren daeghe op Eckerghem; ’t selve ghedaen, hebt voor hem gheknielt en syn achterste naekt ghekust, in teeken van onderdanig te syne. Ende van dien tyd af, hebt dikwils eenighe cruyden bewaert ende onbehoorlick gheuseert, die ghy ons in latynsche woorden gheëpresseert hebt, daer mede ghy vele persoonen ende heurlieder bestialen inderlyck syt gheweest, ende veele sieckten hebt aenghedaen, naemmentlyk de huysvrauwe van Autheunis de Langhe, ende Cynken Brandt op de muyde, d’huysvrauwe van Jan Hebbelynck op den callanderberch, Gheerardine van Oostackere, huysvrauwe van Bernaert weert in de Cleppe, die daer naer ghestorven is; soo oock is ’t kindt van Claerken Beurtman in de abeelstraete. Hebt oock door uwe conjuratie en hulpe van den boosen de weduwe van Willem van Oostende vertooght by figuere haere dochter, die in Hollandt woont. Hebt oock eenighe persoonen belet dat sy in heurlieder neeringhen niet besocht en wierden; synde oock suspect van binnen den voornoemden tyt veele meer gelycke acten ghedaen t’hebbene, tot grooten nadeele van elcken, met legghen van pourken in diversche plaetsen, ’t welke ghy verclaert hebt ontfaen t’hebbene van den voornoempden Sathan. Soo ghy oock loon ontfaen hebt voor de ghene die ghy inder ghedaen hebt van den selven Sathan: soo danof Myne Heeren by uw selfs kennisse, ende anders suffisantelicken gebleken is: wesende de abominabelste sonde die men ter weerelt can doen als crimen divinoe lesoe majestatis, gheesints lydelick sonder exemplaire punitie.

Soo ist dat Myn Heeren Schepen van sinte Pieters, ten heesche by den baillui ’t uwen laste ghemaeckt, condemneren u gheëxecuteert te worden metten viere soo dat er de dood naer volght, verclaerende al uw goedt, ’t sy leen, erve of catheyl, verbeurt ’s heeren prouffyte. Aldus ghewyst ende gheprononcieert diesendaeghs 14 july 1598, ende de sententie volcommen op ’t stalhof, ende ’t doode lichaem gherect ter plaetsen patibulaire. Accordeert metten register f° 883.

16. Bergues, 18 december 1598 : Olivier Ryckaert

17. Hondschoote, 23 maart 1599 : Christyne van Zelschote

18. Gent, 3 augustus 1601 : Anna Buys

19. Nieuwpoort, 12 november 1602 : Paesschynken Emmelynck

20. Nieuwpoort, 17 december 1602 : Mechlyne Verstraete

22. Nieuwpoort, 17 januari 1603: Francyne Eeckhoutte

23. Gent, 8 november 1603: Catheline Tancré

Omme dat ghy Catherine Tancré filia Denys geboren van Belle, oudt zevenenzeventich jaeren bedelaeresse, weduwe van Guille Rubbrecht, of soo ghy anders genaemt of bygenaemt syt, nu geleden ontrent drye maenden, binnen deser stede up den plotters gracht daer ghy woonachtich syt, ten bedrieghelicken versoucke van den quaden en boosen gheest, die by nachte in uwe slaepcamere deur de veynstere, in de gedaente van eenen manspersoon int zwarte ghecleedt, gecomen heeft, Godt almachtich tot diverssche stonden en op diverssche tyden, verloochent, hem boosen, om dat hy u volghens syn ydele belofte, den cost gheven zoude, anneghehangen, met hem drymael op diverssche nachten, in de selve uwe slaepcamere, vleeschelich verkeert, ende deur synen ouden, boosen, schaedelicken raedt, vele goede lieden betoovert, eenighe daer duere gedoot, andere sieckten gheinfligeert ende hunlieden kunne leden ongebruykelick gemaect hebt; en onder andere nu geleden omtrent de drye maenden, t’kindt van Franchois Knocke dat ghy vindende voor u deure spelende, op den rugghe gesmeten en also, in s’duuvels naeme, sieck ghemaect hebt; daerna ook d’huusvrauwe van Jan Heyns voerman an St Jacobs kercke, deur t’leggen van zeker beeetken broot op de veynster van haren huuse. Ooc d’huusvrauwe van Nicolaes de Raedt, backer op de veemaert, met het wedergeven, in s’duuvels naeme, van seker ander beetken broot, dat ghy van haer te vooren om Godswille ontfaen hadt. Zoo ghy nu geleden ontrent de zes weken, van gelycke deur den selven middele by expressen veurgaenden specialen laste van den selven boosen, die up St. Pharailde plaetse annegecomen was, betooverd hebt t’kindeken van Cornelis Lanckzweert, backer op de zelve Pharahilde plaetse; ende ooc t’kindeken van seker styfferigge op St. Lysbettendriesch, dat danof overleden is. Daer naer ooc, te weten nu gheleden de thien weken, de dochter van Lievin Everpoel sagher in de mageleynstraete, die ghy tuwen huuse comende in den hof om te haelen seker haer craeghe en mutse die aldaer te bleeken lach, op haren rugghe gesmeten, in den selven slach haer den duyvel geweynst ende alsoo teenemael hare leden ongebruyckelick gemaect hebt; zoo ghy ooc ontrent de vier daeghen voor u apprehensie, t’dochterken van Jan Tanghe, cleermaecker op t’Clapbrugschken, in gelycken staete gestelt hebt deur t’geven van een peere of twee, die u, soo ghy seght, sdaeghs te vooren by seker landsman om Godswille gegeven waeren, danof ghy deene in den avont, soo den boosen by u was, laten vallen, hy boosen die opgeraept, u weder gegeven en belast heeft die yemant te geven omme daer mede qualic te varen, zoo ghy den selven bevele obediërende, die an t’selve dochterken, dat voor u, tuwer bede ten huuse van uwe dochtere eene schoone craeghe gehaelt hadde, gegeven ende daer mede haer alsoo bedorven hebt. Ende op alderheleghen avont ontrent den zeven hueren in den selven avont, ghy vindende op de coornleye de vyf hellemen, Maria Thielmans huusvrouwe van Laureyns van Grimberghe brauwer in deselve hellemen, met haer kindeken op den aerm van der oudde van vyftien maenden, haer eenen penninc om eene messe te doene te St. Claren afheeschende, zy dien gegeven, ghy t’selve kindeken middelertyt up den aerm gesmeten en alsoo ter stont zieck ghemaect hebt, zegghende in den selven slach: gaet in s’duuvelsnaeme, t’welck den selven boosen aldaer ancomende een hantwyle of twee te voren, u alsoo belast hadde. Soo al t’selve tuwen laste ten vollen ende omme den rechte te genoughen gebleken is by diversche, distincte, successive, uwe eygene gewillige kennissen. * daerby alsoo ghecommitteerd hebbende crimen van Amostasie, Sodomie, moort en dootslach; boven dat ghy noch van meer andere gelycke quade, boose en verschrummelicke faicten berucht ende gheaccuseert syt, die by u geloochent worden; al geensins lydelick zonder d’uuterste en rigoureuse punitie.

Schepenen van der keure der stede van Ghendt ghehoort den crimineelen heesch, by joncheer Gillis van der Meere onderbailliu deser stede, in quytenesse van t’selve syn officie tuwen laste ter causen van al dien gemaect;"Wysen en comdempneren u ter plaetse patibulaire geëxecuteert te worden metten vire datter de doot naervolghe; ende verclaren alle uwe goedingen, t’sy leen erfve of catheyl, verbeurt ende geconfisqueert tot prouffyte van haerlieder hoochheden, onze natuerlicke en souveraine princen. Ghepronunchieert en geëxecuteert den 28 novembre 1603.

 

24. Gent, 9 augustus 1604: Betkin de Gruutere

Omme dat ghy Betkin (Elisabeth) de Gruutere, in de wandelynghe (gemeenelyk genaemd) Bette Trommelslagers, F^a Willems, oudt ontrent de seventich jaeren, gheboren van deser stede van Ghendt, weduwe van wylent Jacob de Rycke trommelslager, u geneerende met pepercoucken voor de kerckdeuren te vercoopen, oft so ghy anders ghenaempt oft byghenaempt of bekent syt, op den kersavond lestleden, ghesien hebbende vele goede lieden van uwe condicie ende sobere gestaethede, zeer uuterlick en hooverdelick, buuten den selven heurlieder staet gecleet, in den zelven avont tuwen huuse by den vyere zittende, daer inne seer onverduldelick ghemymelt, ghemurmureert ende uwe groote aermoede ende soberheit en ondeugdt van uwe magere gescheurde ende ghelapte cleederen, inwendich by u selven beclaecht hebt, terwylen den boosen gheest t’selve waernemende, in de gedaente van een vosken, hem aldaer by u ghepresenteert en vertoocht heeft; soo hy ooc te vooren in diverssche gedaenten, als van een swart mensch, een swart schaepken, eenen ghecruylocten hont ende andersints by u gheweest, en ghy tot dien daghe, soo ghy secht, hem, met t’maeken van een kruys, verjaeght hebt; als wanneer ghy ten boosen bedriegelicken versoucke van den selven boosen * Godt amachtich afgeweken, u goet christendom verloochent, hem boosen u opghedreghen, en also op u bedde deur syne vertweefelinghe en gewoonelicke valsche ydele beloften van u rycke te maecken ende van goede cleederen te voorsiene, met hem eens vleeschelic verkeert hebt; soo al t’selve tuwen laste by u eyghen vrye en ghewillige kennesse, danof met alle de circumstancien daer toe dienende, ten vele en diverssche stonden, ter presentie van vele gheestelicke en werelicke heeren ghedaen, * ten volle, en den rechte om ghenoughen, ghebleken is; daer ghy alsoo ghevallen syt in de meeste en verschrummelickste sonde van apostasie en sodomie die eenichsins doendelick of imagineerlic is. Boven dat ghy gheaccuseert ende bedreghen wort van diverssche acten van tooverie, by raede ende daet van den selven boosen uwen boel voorgestelt, daer mede vele goede persoonen quaede sieckten anneghebrocht thebben, niet sonder groote en vehemente suspicie van tselve waerachtich te syne; al niet lydelic sonder d’uuterste lyvelicke punitie, daer mede men sulcke boose en horribele faicten, naer alle goddelicke, natuerlicke en werelicke rechten, schuldich en belast is te straffen en punieren, en alsoo u, als een schandelic ende cancerende ledt uut deser werelt te weeren. Shepenen van der keure deser stede van Ghendt, ghehoort den crimineelen heesch tuwen laste ter dier causen ghemaect, en op alles ghelet, wysen en condempneren u ter plaetse patibulaire, gericht ende gheëxecuteert te worden metten vyere, soo datter de doot naervolghe.

"Pronuchié en volcommen den IX aug. 1604 *

25. Hondschoote, 4 februari 1605: Jacquemyne de Cots

Dictum Jacquemyne f

26. Nieuwpoort, 30 augustus 1605: Jan de Munck

Omme dieswille dat ghy, Jan, de soone Jans de Munck, van Hooghlee, gheprocrëeert by Christine Taeks, die uw vader en moeder waeren, ledent beth als twee jaeren, gaende vaer ’t leger voor Oosthende, jeghens de heylighe gheboden van Godt almachtigh, vergeten(de) den ongrondelycke weldaet, by uw ontfaen van Onsen Lieven Heere Jesus Christus, synen eenighen soone, uwen ende ons allen schepper ende saligh-maecker, hoofd der christelycke, catholycke, apostolycke, roomsche kercke, uw deur uwe goddeloose boosheyt afgryselyck vervoordert hebt, by den boosen raede vanden viandt vander helle, uw aldaer te ghemoete commende, jnde ghedaente van een vrauws-persoon, ghecleet met een swart lyveken, ende segghende: "begeert ghy jn my te ghelooven, ghy sult altyts goede vente hebben?", met claeghelycke belofte van uwen heere ende Godt almachtigh afte gaen, vervloeckende uw christendom ende doopsel, hem aenbiddende, ende jn teecken van grouwelycke compacte eenen enghelschen penninck van vyf stuyvers ghevende. Den welcken boosen viandt, by naeme Serpentin, uw alsdan den naem gaf Sabadyn met belofte dat ghy cryghen soude sulcks als ghy begeeren wilde. Uw vindende ter boose vergaederinghe, ten zelven daeghe, eens jn ’t gaenen ende daer naer jn ’t wederkeeren van het voorschreven legher, te Westhende, jnde duynen, met den zelven uwen boosen gheest, ende met vyf ofte ses andere soo mans als vrauwen, ede merckelycke met Mecheline Baerts, jnde Wandelinghe, haer naeme (?), een duytsch wyf uyt ’t legher ende een ander van seker jtaliaen; aldaer dansende met uwe quaede Serpentine, ende haer vleeschelyck bekennende; met andere vrauwen vechtende, ter cause vanden selven danse, ende van haerlieder blauw ghesleghen syt, volghens uw selfs bekentenisse. Al schuymbeckende t’huys ghecommen, jn welckes Serpentines platse een anderen viandt ofte duyvel, by naeme Sabadyn, die uw, naer locheninghe van Godt almachtich, uw doopsel ende christendom, heeft (naer dien ghy hem aenbeden ende voet val ghedaen hadde) ghegheven den naeme van Sabadyn; by wiens ende welckens duyvels onbehoorlycke middelen, hebt ghecommitteert de naervolghende straffelycke misdaeden.

Te weten: onbehoorlyck ghecreghen van Jaecques Palynck, ’t gheldt, by uwe huysvrauw aen hun ghetelt, de somme van twee ponden ghrooten vlaems, ende alsoo uwen boosen gheest uw toegheseght hadde: "Al ’t ghonne dat ghy gheraecken soud’, soude bederven met quaede vloecken"; soo ghy Jan de Wymer met simpelheyt aen ghedaen hebt.

De swynen van Grandeur, vivandier ofte zoetelaere voor Oosthende, doen swelten, by uw aen hem ghelevert ende vercoght.

Godefroy Van de Weghe hebt ghy ghemeent te bederven, ’t welck belet js gheweest door Godts almachtighs gratie, volghens uws selfs verlyt.

Serpentine, uw gheteeckent hebbende op uw rechter schouderblat, ende Sabatyn op uw rechter dye, door wiens duyvelsche secrete leringhe ende boose jnghevinghe ghy ghecreghen hebt het terwe meel van Jan Verdieu; mits hem Verdieu belastende, dat hy op syn billiet voor uw ter meulen soude doen soo hy ghedaen heeft een sack graen; ghy daer vooren ende daer deure onbehoorlyck cryghende 16^e ofte 20tigen sacken terwe meel, mits gaeders oock syn gheldt, tot ter somme van 10 ponden grooten, vlaems, die ghy hem gheleent hadde by middel van ’t selve te gheraecken.

Soo ghy oock, met de raeckinghe ende quaeden jnwendighen vloeck, raeckende ende naeckende den vingher van Laurensken Carpentiers, syne huysvrauw, ghecauseert heeft haere siekte, volghens uwe vrye-willighe belydenisse.

Soo ghy oock oorsaeck gheweest hebt van het doolen ende breken vanden waghen van Bussaert Vanden Ghenaechte, allessints door uwe quaede wenschen ende vloecken, als vooren.

Insghelycks hebt ghy by den zelven middele ghewonnen op Andries Van Droome, ten zelven tyde, binnen de prochie van Ramscappelle vernachtende, seker gheldt. Hebt oock ghenaeckt met quaede meeninghe d’huysvrauwe van Carel Cornelissen.

Soo ghy gheel beclaeghelycke ter bichte ende ter heylighe ende hooghweerdighe sacramenten ghegaen synde, te beloken paesschen lastleden, ’t welck ghenut hebbende, hebt by loose ende auaeden wille, gheraeckt uwen Sabatyn, ’t zelve uytghebraeckt jn misachtinghe t’uwer artikel (?) jnde vuyligheyt , niet wetende ofte ’t zelve wegh ghevaeght js ofte niet.

Van ghelycken hebt ghy by synen boosen raede ghenomen twee aerde ruysels jn ’t steegher polderken, die smytende jnde weteringhe aldaer, tot bederf vande beesten, ter zelver plaetse loopende ende garsende. ’T Zelve als dan ghepacht by Louys Lieven; ’t welcke niet ghevraeght en heeft, soo oock niet ghedaen en hebben de schroomelycke snoode vloecken omme te bederven de brauwte vanden bovenschreven Louys Lieven. Ende ontfanghen hebbende eenen valschen gulden, ghedruckt met’er munte van haere doorluchtighste hoogheden, hebt die uyt ghegheven aen Herreman de Smit, omme die te beschicken met ander gheldt aen Mattheus Velle, tot Ypre, van coop ende leveringhe van graenen daer door ghy proffytteerde j pondt grooten vlaemsch.

Bollende ter Vier voete, deur uw been, by quaede ingheven, als vooren, hebt ghewonnen twee stooppen biers op de dienaers van Carel Van Acxsel, verdroncken ende verthairt, by ulieden op ’t fort vanden Vuyster te Vier voete, ende by hemlieden betaelt aldaer.

T’anderen tyde, ghy ghewandeld hebbende naer stranghe, daer te vooren op een sondagh ofte mestdagh, naer noene, ende vraegende uwen bosen Sabbatyn, neffens ’t fort van Trevitheyt, wat ghy daer quaem maecken, ghy antwoorde: ‘jck comme wandelen"; ende segghende: "ghy moet een canneken bier te Vier voete drincken", ghy replicqueerde; "jck en hebbe maer neghen stuyvers, myn wyf soud’ het weten", seyd’ den zelven bosen Sabbaty: "’t ghonne ghy verthairt, ghy sult het wedercryghen"; hem ter handt doende een valschen quard’ d’escus, die naeckende, ende het zelve gheldt gheraeckt hebbende, seyde: "Bussele, den dienaer van den voerder, sal meenen dat hy gheldt in sy beurse steken sal en het sal jn uwe maele wesen, soo ’t oock terstont ghesciet is.

Hebt oock ghedaen sterven den persoon van Jan de Mey, uuytte dies hy als maender van den broode, hy altydts ter poorte quam staen omme uw broodt te weghen; ’t welcke ghy naer ’t legher was voerende. Hem visiteerende jn syne hutte ongheroepen, ende draeghende een eyeren koecke. Ende, niet jeghenstaende dat den zelven Jan de Mey uw danof bedanckende was, hebt hem ghenaeckt met uw slyncker handt ende voet, ghevende hem een vloeck, inwendigh de welcke was: "de moordt moet uw steken". Den welcken Jan niet seer langhe achter leefde; ’t welck ghy ghemeent hebt te doenen aen den persoon van meestre Joos de Boode, als dan jn den eedt vanden broode, ’t welck gy niet connende doen jn syn persoon, hebt over twee jaeren, Baefmisse naestcommende, doen versmooren een syn donckere grauwe merrie kachtel, ’t welck ghy raeckende met een ruysel van aerde, versmoort js jnde Leeckevaert. Doende, by raede van uwen boosen Sabbatyn, het ghewichigh broodt booven ende het onghewichtigh beneden in den sack; welcken boosen Sabbatyn ghy by daeghe wel ghesien ende ghekent hebt, ende niemant anders die aen hem niet en gheloofde.

Hebt oock gheweest, ghedwonghen by uwen vriendt Sabbatyn ten Leegh-water, omme te bederven twee coopvaerders francynen, ghelaeden met wynen, ’t jaer jnde somer; t’eene addresseerende aen Jaecque Clou ende het andere aen Jaecques Waeverams. ’T Welcke ghy niet en heeft connen doen, deur dien dat de lieden, daer jnne wesende, catholyck waeren. Hebt oock daen quellen den sergeant Du. Ghourt, hem slaende op syne borst, deur het misverstandt van leveringhe van broode ghedaen aen Margriete, de weerdinne tot Raverzyde.

Soo ghy oock hebt doen swelten seker merrie ende kachtel, toebehoorende Ghirne, weerdt tot Raverzyde voorseit, omme dieswille dat hy ’t uw niet en wilde overlaeten voor de somme van 26tigh guldens; ’t zelve slaende over de borst ende segghende de: ‘moordt moet steken".

Hebt oock ghecreghen, finesselycke, vanden solder van Jan Secq, weerdt jnden Keyser, de nombre van Lxtigh spindt haever, deur uwe handelinghe ofte ghenaeckinghe, ende dat ten diversche stonden, die uwen boosen Sabbatyn ghebracht heeft jn uw ghebrachte saecken, jn ’t straetken van Gaspar Oliviers, de welcke ghy vercoght heeft jn het legher, allineskens, voor Oosthende.

Hebt oock de koeijen van Hans van Gendt, tot de nombre van vier toe, met ghelycks van Franchois Verclyte, oock jn ’t ghetal van viere, doen verschieten hunlieder coleuren, by boose ordonnantien ende raedt als vooren.

Hebt oock, volghens uw selfs bekentenisse, ghedaen sterven by den zelven middele ende boosen raede, den persoon van meestre Jan De Waele, woonende jn Camerlyncks ambacht.

Hebt oock bedorven ende doen blyven seker merrie, toebehoorende den soone van Gram-pere, weerdt tot Raverzyde, corts naer ’t overcommen van Oosthende, omme dieswille hy t’uwen huyse gheen meer broodt en haelde.

Hebt oock ghecreghen, by den zelven quaeden boosen middele, het meel van lieden dat naer uw ghemaelde graenen ghemaelt wiert; ’t gheldt van andere lieden cryghende, met dat te raecken by den voorschreven quard d’escus die t’elcken-werf eerst ’t meeste ghetuygen wesende van uwen boosen Sabatyn.

Hebt oock gheweest ten huyse van Cornelius Abordin, brauwer ten Optrecke, neffens dese stede, ende gheen ghist naer uwen appetyt connende cryghen, hebt hem ende syn huysvrauw, langhe doen quellen, by middel als vooren, schimpende jn hemlieden brauwte met smyten van aerde ruyssels jnden brauw-put.

Hebt by ghelyck uw boosen middele doen sterven Roelandt Ghyselbrecht, den dienaer van Louys Lievens, mitsgaeders Cornelius Ghyselynck, weerdt jnde Vier Aimons kinderen, om reden, ulieden bekent volghens uw wettelycke verlydenisse, alhier achterghelaeten, uyt cortheyt, al volghens uw selfs verlyt ende vrymoedige bekentenisse.

Alle welcke voornoemde horribele, execrabele ende detestable, boose, goddeloose wercken, by uw verleden van quaeder consequentien, nerghens syn lydelyck, nochte verdraeghelyck jn alle goede ende goddelycke politie, sonder condigne punitie, naer de gheleghentheden van uw boose misdaeden andere jn exemple. Soo i ‘t, dat burghmeesters ende schepenen deser stede, op den heessche ende calaigne van jonker Robert de Clerq, bailliu, t’uwen laste ghemaeckt ende ghenomen, ende d’heesschers ghehoort uwe deffensie niet sonder groote suspitie van uw meerder verhoolen quaet, merckelyck van meer lieden ofte onredelycke dieren, hebben uw ghecondemneert ende condemneeren mits desen, over ’t recht, mits desen gheleedt te wesen op de marckt deser stede, ende aldaer van lyfve ende leven ter doodt ghebracht te worden, met den vyere, ende t’eynde dies uw lichaem ghevoert te worden ter platse patibulaire, ende aldaer ghehanghen aen een staecke ofte cryck-galghe jn exempel van andere; ende voorts ulieden condemneerende jnde mysen van justitie, vanghenisscosten, callaingieren alle uwe goederen waer die ghestaen ende gheleghen moghen wesen, ten proffytte van haeren doorluchtichste hoogleden, ofte de ghonne die aen uw recht pretendeerende.

Alsoo gheprononceert op den 30en ougst 1605 ter presentie van volle Collegie.

27. Nieuwpoort, 30 augustus 1605: Mechlyne Foelaert

28. Oostende, 16 november 1605: Lievine Inghelberts

Ghezien by burgmeester ende schepenen van de stede van Oostende den criminelen heesch by Joncheer Balthazar van Lockenburch, bailliu van de voorseyde stede, aen hemlieden overghegheven ende ghemaect ten laste van Livyne Ingheberts ofte zo zy anderssins by haer cristelicken naeme ghenaemt es, gheboren van Nieupoort, huysvrauwe van Gabriel Monbardier, ter cause dat zy haer vervoordert hadde te bestelen ende berooven Jan van Steelant, alwaer zy als dienstbode ghedient hadde den tyt van drye ofte vier maenden, ende daerenboven noch haer vervoordert hadde, contrarie de gheboden Godts ende ordonnantien van onse moeder de heylighe, catholycke ende Roomsche kercke, te abondonneren, verlaeten ende verloochenen Godt almachtich ende den boosen vyandt van der hellen anne te zweeren; ende metten zelven vyandt, ghenaempt Jacques over thuys, tot acht diversche reysen vleesschelick te converseren, alle saecken wesende execrable ende innorme jeghens alle redene van natuere ende niet lydelick sonder condigne punitie ter exemple van andere; ende dienvolghende dheesschere daerby hadde gheconcludeert sverweereghens laste dat zy by sententie diffinitive ende over recht over haere voorseyde innorme faicten ende delicten ghecondempneert soude worden gherecht te zyne metten viere, zulcx dat de doot daernaer volghen soude met confiscatie van alle haere goedynghen waer die ghestaen ofte bevonden souden syn. Ghesien voorts by de voornomden burchmeester ende schepenen de preuve ende informatie in de zelve saecke beleet, ende daeruppe ghehoort de voorseyde verweereghe metgaderes haer eyghen volontaire confessie, verlyt ende kennisse van al dies voorschreven ghedaen, ende up alles wel ende rypelick ghelet hebbende, biddende de verweereghe om gratie voor rigeur van rechte. So was de verweereghe ghecondemneert ende condemneren haer by desen ende over recht, ghewoelt te worden aen eenen staecke zodatter de doot naer volcht, ende voorts haer lichaem ghebrant te worden in pulvere ende in assccen, ende de zelve asschen begraven te worden ter plaetse met confiscatie van alle haer goederen zo verre zy eenighe heeft sheesschers profficte, ende voorts te betaelen de costen ende misen van justitie. Aldus ghepronuncieert up den zestiensten dach van november int jaer zesthien hondert ende vyfve.

 

29. Nieuwpoort, 3 december 1605: Mayken de Zitter

30. Laarne, 11 september1607: Paesschijne Neyts

Omme dieswille dat ghy Paesschyne Neyts, filia Pauwels, huusvrauwe van Pieter Tweecruys ofte zoo ghy anders ghenaemt ofte byghenaempt zyt, u zoo verre hebt vergheten als dat ghy verlatende Godt almachtich uwen heere ende scheppere, ende aenhanghende den duyvel van der hellen, viant van het mensschelick gheslachte, die hem u heeft gheopenbaert over eeneghe jaeren in de ghedaente van een calf soo ghy te weghe waert naer den huuse van Michiel Schepens omme u dochterken aldaer dienende te gaen bezoucken in haere ziectte, haer mede draghende eeneghe appelen ende een pinte biers, als wanneer ghy van den boosen viant in de voorseide ghedaente aenveert hebt eenen appele, den welcken ghy tzynen bevele hebt ghestreken jeghens uwen buyck ofte voorschoot, ende by zynen bedwanghe hebt dien ghepresenteert an Janneken Scheers, huusvrauwe van den voorseiden Michiel Schepens, de welcke danof ghegeten hebbende, es corts daernaer zieck bedeghen, ende naer grootte allende ende miserie deser werelt overleden, altyt claeghende ende te kennen ghevende haer tzelve metten voornomden appele ghedaen gheweest thebbene; syt ghy oock daernaer, uwen man absent zynde als soldaet in de bende van ordonnantien voir de stede van Oosthende, ende ghy droevich zynde ende mistroostich ten opziene van uwen last van kinderen ende verlies van uwe tytlyke goederen, hebt den zelven boosen viant ziendelick by u laten commen in de voorseyde ghedaente van een calf, daer ghy in u bedde laecht, hy hebbende een stemme van een manspersoone, hem zegghende te zyne 'Hans drynct uutte'; ende u vertroostende, belovende dat hy u wel duer helpen zoude ende gheen ghebreck laten lyden, u latende ten zelven tyde van hem in de voorseyde ghedaente vleesschelick bekennen; den welcken u oock gheteekent heeft achterop u rechte huepe ende elders; ende hebt tzynder persuaesie, verzaekende Godt almachtich uwen schepper ende verlossere, den voorseyden boosen anghezworen ende van hem ontfanghen zeker poerken in een groen doucxken, twelcke ghy daernaer an zeker uwen hebt overghelevert; soo ghy oock met uwen boel tot twee stonden gheweest hebt by nacht in de vergaderynghen van den voorseyde boose gheesten ontrent den hove van Willem de Moerloose ende ontrent thof van Pieter Dierick binnen Calcken; ende aldaer naerdat ghy homagie hadde ghedaen ende offerande, al crupende naer zyn achterste, hebt u alsoo andermael aldaer laten bekennen. Ende bovendien hebt ghy betoovert den persoon van Jaques Clauwaert, cnape van den bailliu deser prochie, met hem overeynde te steken, duer raet van den voornomden uwen boel, omme dat hy Jaques in de avont (ghy ende zeker ander persoon in gheschille zynde) quam om ulieden te scheedene, hebbende hem oock tzydert ghegheven zekeren boucqueytcoucke by laste van de voosreyden boosen viant, hebbende daerop alvooren een poerken ghestrooyt; van welck aenraken ofte steken ende heten van voornomde bouckqueytcoucke den voorseyden Jaques langhen tyt heeft ghequollen ende miserable zieck ghelegen, hoewel ghy zeght ende mainteneert hem daernaer met anderen boucqueytcoucke ende poerken thebben ghenesen; synde bovendien ghy over vele jaeren berucht gheweest van tvoorseide abominable crym van tooverie. Soo es tghone voorscreven mannen ende schepenen voornomt, volcommelick es ghebleken, zoo wel by u eyghen confessie ende verlydt in torture ende daernaer in behoorlicke tyde gheratifieert ende andersins naer rechte omme ghenoughen, wesende al gruwelicke ende abominable sticken ende faicten niet lydelick zonder condigne straffe ende punitie andere in exemple, ende niet zonder vehemente suspitie van vele meer andre dilicten duer persuasie als voorseit ghecommitteert thebbene. Daeromme soo eyst dat mannen ende scepenen myns edelen heeren Joncker Charles de Zuylen, gheseyt de Erpe, heere van Erpe, Laerne, Eerondeghem, Otterghem, Estomben etc., van zynen huuse, hove ende casteele van Laerne voornompt, ghemaent zynde van rechte ende hierop alvoren ghehat hebbende advys van gheleerde ghecommitteert op tfaict van tooverie by myne heeren van de Raede in Vlaenderen by laste van hunne hoocheden de Ertshertooghen onse gheduchte heeren ende princen, recht doende, u Paeschyne Neyts condempneren gheexecuteert te worden metten viere verbrant te werden an een staeke zoo datter de doot naer volcht. Verclarende al u goet, tzy leen, erfve ofte cateyl, waer tzelve ghestaen oft gheleghen es, gheconfisquiert sheeren proffyte de costen ende misen van justitien alvooren afghetrocken. Actum desen XJden september 1607. Ghepronunchiert in ghemaecten hove ende vierschaere by de kercke deser prochie, ter manynghe van Jan Schepens, bailliu, ende wysdomme van Pieter van Hauweghem, Jaques Dhooghe, Jan vanden Brande, hooftmannen, ende Cornelis Bracke, Paesschier van Damme, Jan van Luevene, Jan Schepens Ooms, Frans Bracke, Pieter Schepens ende Laurens van Damme, mannen ende schepenen, my toorconde als greffier ter ordonnantie van de voornoemde mannen ende schepenen. A. Seghers, 1607

 

31. Laarne, 11 september 1607: Josyne Celis

Omme dieswille dat ghy Joosyne Celis, filia Lievens, huusvrauwe van Mattheeus de Wullemaeckere, ofte zoo ghy anders ghenaemt ofte byghenaempt zyt, u zoo verre hebt vergheten als dat ghy verlatende uwen heere uwen Godt ende aenhanghende den duuvel van der hellen, viant van het mensschelick gheslachte, den zelven by u hebt laeten commen (gheleden ontrent twee jaeren en (h)alf) in de ghedaente van een manspersoon wesende een lanck gast met een bluesende aenzichte zoo ghy zeght, hebbende op thooft eenen rulockken hoef ende ghecleet int root ende blau ghelyck een vendele, laetende u van den zelven boosen viant vleeschelicken bekennen, daer ghy des nachts op u bedde laecht neffens uwen man; ghelyckerwys dat hy met u noch te een ofte twee andere stonden vleeschelicken gheconverseert heeft ende gheseyt heeft zynen naeme te wesen Daneel, u binnen den zelven tyde teeckende ten iJ steden, eerst op de rechte zyde van u cake neffens u hoore ende van tweeden op uwen rugghe tusschen beed de schauderblaederen. ; soo ghy ooc metten voorseyden duvel uwen boel twee zoo drye mael gheweest hebt by nachte in danssynghe ende vergaederynghe van de boose gheesten met andere uwe complicen aldaer men maeltyt hielt

 

 

32. Laarne, september 1607: Willemyne Sveermans

33. Laarne, 2 oktober 1607: Janne Callens

34. Ingelmunster, 13 december 1607: Pieryne de Man

35. Laarne, 3 maart 1608: Josyne Luucx

IX juni 1608 by meester Pieter van Waesberghe, Jan Blommaert, Jan van Lathem, Jan van aultre, Pieter de Baue, Jeremias de Rantere, Gillis Zaechman, Daniel van Gansbeke ende Jan Pennage, leenmannen.

Omme dieswille dat ghy Marion du Quesne, gheboren van Vloesberghe, (ofte) hoe ghy anderssins ghenaempt ofte ghebynaemt zyt, u zelven zoe verre vergheten hebt dat ghy door ingheven van den boosen vyandt van der hellen verloochent hebt Godt almachtich ende Maria de ghebenedyde moeder ons heeren Jhesu Christi, ende anbeden hebt den voorseyden boosen vyandt, metten welcken (die naer u segghen soude ghenaemt zyn Martico) ghy vleesschelicke conversatie ghehadt hebt, oock metten zelven ende andere boose gheesten gheweest zyt in de abominable nachtdanssinghen, metgaders door fenyn u ghegheven, hebt doen sterven diversche beesten al voghens u eyghen confessie. Soe condempneren U leenmannen van Boelare, ter calaenge van den bailliu, ende volghende dadvis van de advocaten van den Raede van Vlaenderen by haerleden hoocheden daertoe ende op ghelicke delicten ghecommittert, gheexecuteert te worden metten viere (eerst verworcht zynde) soe datter de doot naer volght. Verclarende al u goet, tzy leen, erfve oft catheyl, verbeurt ende gheconfisqueert sheeren van Boelare profytte, de misen van justitie alvoeren ghededuceert. Daerof es proces formeel ende tauxatie van costen, hebbende den heer becosticht meer dan IIJ^C gulden.

 

37. 1608, 5 augustus, Geraardsbergen, Anna Persoons

Omme dieswille dat ghy Anna Persoons huusvrauwe van Pieter Gausman, geboren van Overboelare so ghy anders ghenaempt ofte ghebinaempt syt u vervoordert hebt ye committeren het abominable ende execrable crym van tooverie oversulcx ooc U ghevonden tot vier stonden in dansynghen, festynen ende vergaderynghen van boosen duvelen der hellen met andere tooveressen van den menschelicke gheslachte, aldaer versaeckende ende loochende ende afgaende uwen Godt almachtich sceppere van hemelryck ende aerdrycke ende in contrarie ende plaetse van dien anhanghende trauwe ende homaige doende den boosen duvele met den selven ooc vleeschelick conversatie nemende al in mesachtynghe ende versmadynghe van den voorseyden uwen Godt, syn sacramenten ende bysondere ooc van huwelicke ende voorts met de substantie bi den voorseyden boosen u ende van synen tweghe ghesuministreeert, gheattenteert ende ghedaen diveersche scaden si int bestiael ende goedts van uwen ghetrauden man als andere, so ons van aldus ghebleecken is so by uwen eyghen confessien als in partyen andersins al niet lidelick sonder condigne punitie in exemple van andere, So ist dat buchmeestere ende scepenen van der stede ende port van Gheraertsberghe up alles ghelet ende advis ghenomen van gheleerde advocaten in den Raedt van Vlaenderendaerine van weghen hearlieden hoocheden ghecommittert , ter manynghe van huerlieden uprechten maenheere, wysen ende condempneren u gheexecuteert te wordene metten viere sodatter de doot naervolcht alvooren ghewucht wesende, verclaerende alle uwe goederen tsy leen, erfve ofte catheil waer de selve ghestaen ofte gheleghen syn gheconfiscqueert de costen ende misen van justitie daervan alvoren ghededuceert. Aldus ghegeven ende ghewesen by joncker Charles d’Hersele, burchmeestere, joncker Jan van Baersele, Jan Chipriaens, Lieven Prieels, Damiaen van Exaerde, Lieven van Thielt ende meester Jaecques Dhondt, scepenen, V augustus 1608.

38. Nazareth, 12 oktober 1609